Home > Rivista Pastor > Ħarsa Pastorali lejn it-Trinità Qaddisa.

Ħarsa Pastorali lejn it-Trinità Qaddisa.


Il-Tnejn, 11 ta’ Settembru 2017:  Dan l-artiklu kien publikat fir-Rivista Pastor ta’ Mejju-Ġunju 2000, 35-37.

Ħarsa Pastorali lejn it-Trinità Qaddisa.

Il-fidi nisranija tgħallimna li kollox ġej mit-Trinità. Nitgħallmu wkoll li kull ma hawn f’din id-dinja għandu l-fini tiegħu t-Trinità wkoll. Għalhekk fil-kateketika u l-pastorali hija ta’ importanza kbira li nagħtu tagħlim rilevanti fuq dan is-suġġett li jappella għall-bniedem ta’ ll-lum.

Jista’ jkun li f’moħħ il-poplu t-tagħlim fuq it-Trinità huwa bħal tabù. Tant hu tqil, u li tista’ titfixkel, li aħjar ma titkellimx fuqu. Fil-prattika n-nisrani, għalkemm jistqarr il-fidi tiegħu fit-Trinità qaddisa, ma tantx jemmen fiha fil-ħajja prattika tiegħu. Huwa innegabli  l-fatt li ħafna nsara “għalkemm jistqarru l-fidi fit-Trinità, huma ‘monoteisti’ fil-prattika tal-ħajja reliġjuża tagħhom . . . . . . . Jista’ wieħed ikollu l-biża’, li fil-katekiżmu tal-moħħ u tal-qalb (b’differenza mill-katekiżmu stampat) il-fatt li huwa jemmen fl-inkarnazzjoni ma jbiddel l-ebda punt, qisha it-Trintà ma teżistix.” 1  “Hija konvinzjoni tal-massa li il-misteru tat-Trinità hija teorema teoloġika mingħajr l-ebda implikazzjoni.” 2

Dawn l-idejat wasslu lill-filosofu Kant biex jistqarr “Mid-duttrina tat-Trinità ma nistgħu nieħdu xejn għall-prattika, anki jekk nemmnu li nifhmuha, għax hija tissupera kull ħsieb tagħna.” 3 . Dawn il-kummenti minn nies li ħasbu fil-profond għandhom jispirawna biex nagħtu xejra aktar pastorali lit-tagħlim fuq it-Trinità b’implikazzjoni morali, spiritwali kif wkoll soċjali.

It-teoloġija skolastika tittratta t-Trinità mill-aspett metafiżiku. Għalhekk hija mimlija b’distinzjonijiet fini tar-raġuni filwaqt li ma hemm ebda rabta mal-ħajja ta’ kuljum. Prinċipalment din it-teoloġija hija mibnija fuq ir-relazzjonijiet li għandhom il-persuni ma’ xulxin. Għalhekk, illum nistgħu, nieħdu l-essenzjal minn din it-teoloġija, ma nagħmlux enfasi fuq l-irqaqat,  filwaqt li nadattawha għall-bniedem modern.

Il-fenomenoloġija u l-personaliżmu jistgħu jgħinuna ħafna biex nippreżentw xbieha aktar pastorali tat-Trinità li tappella għall-ħajja ta’ kuljum. Però ta’ min issemmi li xbieha aktar pastorali tat-Trinità m’hijiex żgur se tħoll il-misteru. Dan jibqa’ hemm. Infatti “id-domma tat-Trinità hija misteru assolut, li, anki wara r-rivelazzjoni tiegħu, ma jistax jiġi mifhum fil-qalba tiegħu. Din it-teżi, hija konklużjoni inekwivoka tat-tagħlim tal-Konċilju Vatikan I .” 4

Għalhekk, filwaqt li nitkellmu b’umiltà kbira fuq dan is-suġġett, ma nippretendux li għandna nħollu dan il-misteru. Mill-banda l-oħra lanqas għandna ninħakmu minn biza’ esġerat li se naqgħu fl-ereżija jekk nitkellmu fuq dan il-misteru. Ta’ min jgħid li ‘misteru’ ma hijiex xi ħaġa li ma nistgħu ngħidu xejn fuqha. Il-pretensjoni tal-bniedem hija meta jipprova jħoll dan il-misteru qisu xi teorema tal-matematika. Santu Wistin fil-kitbiet tiegħu jistqarr “Min se jifhem it-Trinità li tista’ kollox? Iżda ma jitkellimx fuqha, jekk tassew fuqha jitkellem? Darba fill insibu ruħ titkellem fuqha u taf fuqhiex qiegħda titkellem.” 5

Għalhekk jekk mingħajr ma niċħdu l-metafiżika, li hija r-reġina tax-xjenzi kollha, l-istudju tal-fenomenoloġija u l-personaliżmu jistgħu jgħinuna nitkellmu fuq it-Trinità. Il-fenomenoloġija hija l-istudju filosofiku li jitlaq mill-fenomeni. Għalhekk, meta niġu biex insibu fenomenu li jaqbel mat-Trinità, naslu għall-konklużżjoni li s-soċjetà tal-bniedmin tixbahha. Is-soċjetà hija magħmula minn persuni li għandhom rabta intima ma’ xulxin. Infatti, skond il-proverbju Ingliż  “No man is an Island”. Ilkoll għandna relazzjoni u kommunikazzjoni ma’ xulxin. Illum qegħdin ngħixu f’fażi ta’ l-istorja ta’ l-umanità fejn id-dinja qegħda ssir “global village”. Il-kommunikazzjoni permezz tar-radjijiet, television, videos, kif wkoll permezz tal-internet qiegħda ġġib il-bnedmin aktar f’kuntatt ma xulxin. U proprju nistgħu nfissru dak li l-iskolastiċi kienu jgħidu “b’relazzjonijiet” permezz tal-kommunikazzjoni li l-bniedem qiegħed għaddej minnha illum.

Infatti jekk noqogħdu niflu t-teologija Skolastika naraw x’jgħid San Tumas meta jiġi biex jispjega li l-Iben huwa l-Kelma. Wara li spega li l-kelma komuni hija mezz biex tesprimi ħsieb, jasal għall-konklużjoni “It-terminu Kelma, meta nużawha għal Alla, m’għandhiex tittieħed essenzjalment, izda b’mod personali” 6

Għalhekk, kif jispjega San Tumas d’Aquino, li l-Iben huwa kelma kommunikativa, irrevelalna l-misteru tat-Trinità. Din hija wkoll komunità ta’ persuni li jinħabbu b’mod perfett “Dawn il-kelmiet, frott il-fidi tal-Knisja tal-bidu, juru kif, għan-nisrani, li temmen f’Alla ma jfissirx sempliċement li taħseb li Alla jeżisti, imma jfisser ħafna iżjed minn hekk. Ifisser li tistqarr b’xufftejk u b’qalbek li Alla hu Mħabba. U dan ifisser tagħraf li Alla m’hux solitudni: għax biex tħobb għall-inqas irid ikun hemm tnejn, f’relazzjoni hekk sabiħa li wieħed ikun miftuħ għall-ieħor. Alla Mħabba hu komunjoni ta’ Tlieta; Dak li jħobb, il-Maħbub u l-Imħabba milqugħa u mogħtija, il-Missier, l-Iben u l-Ispirtu s-Santu. Temmen f’Alla Mħabba jfisser temmen f’Alla li hu Wiehed fi Tlieta persuni, komunjoni daqshekk perfetta, li t-Tlieta huma tassew Wieħed fl-imħabba tagħhom. Hija komunjoni minsuġa f’relazzjonijiet daqstant reali li huma tassew Tlieta filli jagħtu u jirċievu l-imħabba, f’li jiltaqgħu u jinfetħu għall-imħabba.” 7

Għalhekk, il-misteru tat-Trinità jixħet dawl fuq ir-relazzjoni ta’ bejnietna, li għandhom jkunu mibnija fuq l-imħabba vera li persuna tinfetaħ għall-persuni oħra. Dan l-orjentament jista’ jixħet dawl fuq kif għandha tkun ir-relazzjoni bejn il-miżżewġin fil-familja. Barra minn hekk, l-imħabba Trinitarja hija eżempju ta’ kif għandhom jkunu r-relazzjonijiet umani fil-Parroċċa li trid tkun magħquda biex tirrifletti lil Alla Wieħed fi Tliet Persuni.

Għalhekk, fil-katekeżi u l-pastorali trid issir enfasi kemm hija sabiħa l-kommunikazzjoni li, saħansitra f’Alla, hemm rabta ta’ imħabba. Qegħdin ngħixu fi zmien meta d-dinja għadejja minn fażi ta’ kommunikazzjoni qawwija. Għalkemm dawn il-mezzi moderni ta’ komunikazzjoni jistgħu jservu għal xi uħud biex joqorbu lejn il-ħażen, madankollu huma tajbin fihom infushom. Għalhekk, l-enfasi għandha tkun li nużawhom tajjeb bħala tagħlim, rilassament kif ukoll għas-servizz tal-Vanġelu biex inxerrdu l-messaġġ ta’ Sidna Ġesù Kristu.

Imbagħad, biex ngħallmu tagħlim fuq il-misteru tat-Trinità, nistgħu nużaw il-Bibbja li titkellem b’mod sempliċi. Il-Bibbja titkellem prinċipalment fuq Sidna Ġesù Kristu. Huwa ċ-ċentru ta’ l-istorja ta’ l-umanità. Huwa daħal fl-istorja tagħna biex jifdina, jagħtina eżempju u jgħallimna. U proprju Kristu għallimna fuq it-Trinità. Għalhekk fil-kateketika u l-pastorali nistgħu nużaw l-istess kliem ta’ Kristu li tkellem fuq il-Missier u fuq l-Ispirtu s-Santu.

B’dan il-mod it-Trinità ma tibqax misteru ’l-bogħod mill-ħajja tan-nisrani. Anzi, bil-maqlub, in-nisrani jibda jara fit-Trinità l-eżempju u l-ideal ta’ kif għandu jħobb lill-oħrajn, iżomm il-għaqda fil-familja u l-parroċċa filwaqt li bil-moħħ limitat tiegħu ma jistax jifhmu. Għalkemm jarah imċajpar, jemmen fih, madankollu jibqa’ misteru għalih li jadura bil-qima u l-fidi.

Riferenzi

  1. Karl Rahner, Il Dio Trino come fondamento originario e trascendente della storia della salvezza, f’Mysterium salutis 3, Brescia 1969, 404.

2.Bruno Forte, Trinità come storia, Napoli 1993, 13.

  1. Immanuel Kant, Il conflitto delle facoltà, tr. A. Poggi, Genova 1953, 47.
  2. Karl Raher, Linee Fondamentali della Dottrina del Magistero ecclesiastico sulla Trinità, Brescia 1980, 440.
  3. Santu Wistin, L-Istqarrijiet, Kt. 13, 11.
  4. San Tumas d’Aquino, Summa Teologica, I, Q 34 2

7.Bruno Forte, Introduzzjoni Qasira għall-fidi, Malta 1997, 11

 

 

Bibliografija

 

Jean-Hervè Nicholas, Dalla Trinità alla Trinità,  II, Città del Vaticano 1992.

Dizionario Enciclopedico di Spiritualità, a cura di Ermanno Ancilli, Roma 1990.

Giuseppe Barbaglio-Severino Dianich, Nuovo Dizionario di Teologia, Torino 1988.

Schmaus Michel, Dogma ( God and his Christ), London 1971.

Categories: Rivista Pastor
  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: