Il-Kelb fis-Saqaf tal-Katidral.

Il-Kelb fis-Saqaf tal-Katidral

Minn Joseph Galea

Hu kollu ħtija ta’ kelb li ma nkunx attent għal-liturġija li tkun għaddejja fil-katidral ta’ San Ġwann. Ili ħafna narah dan il-kelb, dejjem żvelt għalkemm qiegħed f’pittura mal-ħajt fil-għoli, minn Mattia Preti, u restawrat maż-żmien bħall-bqija tas-saqaf. Tarah fuq ix-xellug, fl-ewwel arkata min-naħa tat-titular.

Il-membri tal-Museum tal-Belt u tal-Furjana kellhom id-drawwa li fil-Ħdud tal-festi liturġiċi maġġuri jattendu għaċ-ċelebrazzjonijiet liturġiċi prinċipali li jsiru f’San Ġwann, u jieħdu magħhom il-membri żgħar u żgħażagħ. Dawn ta’ l-aħħar ma kellhomx entużjażmu għal din l-għamla ta’ festi, imma normalment ma kinux ifallu. F’mixja mill-Furjana għall-Belt, lejn okkażjoni xejn interessanti, wieħed jifimha li konna nkaxkru xi ftit riġlejna sakemm naslu. L-għodwa ma kinitx tawgura għat-tfal: il-Quddiesa kienet tkun twila, b’kant bil-Latin b’ilħna ta’ rġiel biss, għax kienu jkantaw is-seminaristi. Għat-tfal il-funzjoni donnha li ma kienet se tispiċċa qatt. Iċ-ċerimonji tal-monsinjuri, purċissjoni ta’ serbut twil, l-inċens bil-pawsa, ukoll kienu jikkontribwixxu għan-nuqqas ta’ stennija bil-ħerqa ta’ dawn il-festi.

Għalhekk li l-kelb tas-saqaf rajtu għal ħafna u ħafna sigħat, u l-lum, kull meta mmur il-katidral, nagħtih titwila u narah għadu fl-istess tarġa, tiela lejn l-Għammiedi fil-pittura. Imma issa ma nirraġunax l-istess! Jiġuni tifkiriet sbieh li jistidnuni nrodd ħajr lil dawk l-irġiel li kienu jeħduna San Ġwann, u ngħid talba għal dawk fostħom li lill-qaddis qed jarawħ fil-ġenna. Kienu huma li nisslu fija mħabba lejn dak li hu tassew sabiħ. Il-pittura tas-saqaf m’għadnix naraha qisha film biex ninsa d-dwejjaq ta’ ċerimonja twila. Illum, il-persuni li kienu jeħduna l-Belt inħossħom ħdejja. Kbirt magħhom, mal-lealta’ tagħhom, mal-entużjażmu tagħhom  mal-imħabba tagħhom lejn il-Knisja. Dawn iċ-ċerimonji, li lilhom ma jidhrux li kienu jdejquhom, kienu biss sinjal tar-rabta tagħhom ma’ dak li hu sagru.

Illum ngħid li ma kienx biss sagru, imma wkoll il-kultura sagra. Il-katidral ta San Ġwann jiġbor fih kultura ta’ Knisja li tul is-sekli iċċelebrat is-sabiħ fil-liturġija tagħha u ħabbritu b’mod li jibqa’ għal ġenerazzjoni wara l-oħra, fl-iskultura u fil-pittura bħal ma hu l-każ ta’ San Ġwann. Mhux ta’ b’xejn li meta jidħlu fil-katidral u jagħtu l-ewwel daqqa t’għajn madwarhom, l-aktar kif jerfgħu rashom ‘il fuq lejn is-saqaf grandjuż, dawk li jżuru San Ġwann għall-ewwel darba, jesprimu l-istagħġib tagħhom quddiem sbuħija ħekk rari. Min għandu ċertu gosti, jidħol f’iktar dettalji.

Taf li hekk kienu jagħmlu l-membri tal-Museum li kienu jeħduna l-Belt? Kienu jispjegawlna l-pitturi u  jgħadduna minn tapizzerija fjamminga għal oħra, li f’dak iż-żmien kienu jdendlu bejn l-arkati fil-festi l-kbar. Min jaf kemm-il darba wieħed minnhomi kien jeħodna ħdejn il-monument favorit tiegħu, f’kappellun fin-naħa tal-lemin tal-Knisja, fl-auberge ta’ l-Ispanjoli. Ħemm żewġ Torok, b’idejhom marbutin wara. Kien jinnutalna li jidhru l-vini f’dirgħajn it-Tork tan-nokkli.

  • It-tifkiriet li jġibli l-kelb fil-pittura tal-katidral iġiegħluni nirrifletti. Hi ħasra li għal ħafna, l-arti sagra mhix ħobż għal snienħom u għalhekk jgħixu ħajja ta’ medjokrita’ kulturali.
  • Mhemmx għalfejn tkun artist jew li tkun taqra l-kotba dwar l-arti biex tiggosta l-wirt li ħallew ta’ qabilna. Biżżejjed dispożizzjoni li tgħinek tapprezza dak li maż-żmien ħareġ mill-ħsieb u minn idejn nies ta’ ħiliet mhux komuni. Trid tkun konvint li l-arti sagra hi element importanti fir-reliġjon nisranija. Dan il-mezz ta’ komunikazzjoni qatt ma tilef l-aspett edukattiv tiegħu.
  • Tajjeb li titħallat ma’ nies li jħobbu l-kultura u li kull diskussjoni magħhom tħallik b’togħma tajba. Min-naħa l-oħra, hu l-arti sagra bħala djalogu bejnek u bejnha; ara pittura, skultura, eċċ u waqt li qed tikkunsidraha aħseb x’qed iwassallek biha l-Mulej.
  • Ma niskantawx li hawn Maltin li qatt ma daħlu f’San Ġwann. Jafu biss il-knisja tar-raħal u dak kollu li jsebbaħha. Lil dawk ta’ madwarna ngħidulħom b’arti ta’ knejjes oħra, u nħajruħom (la qed insemmu lil San Ġwann) biex meta jinzertaw il-Belt jgħaddu sal-katidral u jduruh bl-attenzjoni.
  • L-arti sagra għandha storja twila, li mxiet maż-żmien. L-istil hu l-prodott tal-istorja li jkun għaddej minnha l-pajjiż kif ukoll tal-karatteristika tal-pitturi, l-iskulturi, li jkunu ħolqu l-opra ta l-arti. Ħuwa fatt li hemm pitturi klassiċi, bi xbihat li jifhimhom kulħadd, u ħemm pitturi moderni, li xogħolhom trid tifhimhom il-qalb. Irridu nrabbu fina kultura li nagħmlu distinzjoni, u hekk napprezzaw kemm dak li jolqotna direttament u kemm dak li nsofru biex naċċettawh.

Il-kelb tal-pittura fetaħli tieqa f’ħajti ħekk li ftakart f’dawk li kienu ta’ ġid għalija fi tfuliti u għalhekk għaddejt dawn is-suġġerimenti lejn rikonoxximent għall-arti sagra. Anke llum, tibqagħli t-tentazzjoni li nħares lejħ iktar milli nsegwi l-funzjoni li tkun għaddejja fil-katidral!

Ir-responsabbiltà tat-tagħlim u formazzjoni Nisranija tat-tfal

DOMANDA

Ghandna quddiemna realta’ li numru ta’ pre-adoloxxenti qed jitressqu biex jircievu s-Sagrament tal-Konfermazzjoni meta dawn ma jkunux attendew il-lezzjonijiet tal-katekezi fic-centru/Museum. Dan jimxi skont ir-regoli tal-Knisja? Ikun jaqbel perfettament ma’ dak li jghid l-Arcipriet minn fuq l-artal li dawn ikunu ppreparati sew?   (Clint Abela 1 ta’ Settembru 2011)

TWEĠIBA minn Fr Ray Toledo

Ir-responsabbiltà tat-tagħlim u formazzjoni Nisranija tat-tfal u l-pre-adolexxenti hija prinċipalment tal-ġenituri.

Min-naħa l-oħra il-kappillan irid jipprovdi l-għajnuniet kollha biex jara li dan iseħħ ħalli b’hekk it-tfal u l-pre-adolexxenti jkunu preparati biex jirċievu s-Sagramenti fosthom is-Sagrament tal-Konfermazzjoni.

Gieli jkun hemm sitwazzjoni fejn it-tfal ifallu minghajr raġuni valida għal perijodu twil ta’ żmien fejn il-Kappillan, wara li jkun ġibed l-attenzjoni tal-ġenituri jew ta’ dawk responsabbli li jekk it-tfal ma jattendux il-katekiżmu, is-sagrament ma jkunx jista’ jingħata għax ma jkunux preparati. (6 ta’ Settembru 2011)

Evangelizzazzjoni u Katekezi

DOMANDA

Illum spiss nisma l-kliem, “evangelizzazzjoni u katekezi”. Tista tghidli jekk hemmx differenza bejniethom u jekk iva, x’inhi? Spiss staqsejt din id-domanda imma qatt ma rcevejt twegiba cara u konvincenti. Kultant nahseb li min juzhom ikun qed ifisser l-istess haga.  (Mary Muscat – 31 Awwissu 2011)

TWEĠIBA minn Dun Rene’ Camilleri 

Differenza bejn Evanġelizzazzjoni u Katekeżi
Il-missjoni tal-Knisja li tevanġelizza toħroġ diġa mill-Vanġelu meta Gesu’ bagħat lill-Appostli biex ixandru l-Vanġelu. Il-Knisja tevanġelizza b’ħafna modi u lil diversi kategoriji ta’ nies. Anke fuq livell universali, ċioe’ lil nies li ma jappartjenux lilha bħala membri, il-Knisja twassal il-Bxara t-Tajba tal-Vanġelu b’mod ġenerali. Per eżempju l-Enikliċi tal-Papiet huma indirizzati lil kulħadd, inkluż lil nies ta’ rieda tajba. Anke meta aħna stess qed nitkellmu fuq programm tat-televiżjoni, jista’ jkun mezz ta’ evanġelizzazzjoni għax inkunu qed nitkellmu minn perspettiva tal-Vanġelu ta’ Gesu’ Kristu u mhux neċessarjament inkunu konxji lil min qed nindirizzaw jew min qed isegwina.

Katekeżi hija xi ħaġa iktar speċifika u personalizzata. Tikkatekizza tfisser iddaħħal f’mixja ta’ fidi, fi proċess ta’ konverżjoni. Katekeżi tfisser tinżel iżjed fil-fond tal-messaġġ tal-Vanġelu biex kif jgħid San pawl tniżżel l-għeruq tiegħek fil-persuna ta’ Gesu’. Il-katekist hu dak li jintroduċi fil-ħajja nisranija u jsegwi f’mixja ta’ maturita’ nisranija. Il-katekeżi tapprofondixxi u tartikola anke f’duttrina jew tagħlim tal-Knisja dak li joħroġ mill-Vanġelu bħala Bxara Tajba għall-bniedem.

Nistgħu ngħidu li l-Missjoni tal-Knisja li tevanġelizza hija mandat li l-Knisja rċeviet tibqa’ tħoss id-dmir tiegħu lejn l-umanita’ u lejn id-dinja in ġenerali. Bil-katekeżi il-Knisja tagħraf il-mandat tagħha li tagħmel dixxipli tal-Mulej. Għalhekk il-katekeżi hija mandat li joħroġ minn dak tal-evanġelizzazzjoni pero’ li huwa ferm iktar intiż biex lil min aċċetta l-Vanġelu, il-Knisja bħala komunita’ tiffurmah u twasslu jkun dixxiplu. (10 ta’ Settembru 2011)

Iċ-Ċensiment tal-Quddies, hemm bżonnu?

Ritratt Fotoforce

Ritratt: Fotoforce, Tarxien.

Għadu kif tħabbar illi f’Novembru li ġej ser isir iċ-ċensiment tal-popolazzjoni Maltija.  Soltu, fl-istess żmien, il-Knisja f’Malta tagħmel ukoll ċensiment tal-quddies ta’Ħadd. L-aħħar li sar kien f’Novembru 2005.

Minnu rriżulta illi sa dakinhar, 52% tal-poplu Malti u Għawdex kien għadu jiċċelebra l-Ewkaristija fi tmiem il-ġimgħa, fatt li meta tqabbel ma’ l-esperjenza li qed ikollha l-Knisja fl-Ewropa, kien meqjus bħala wieħed pożittiv. Mill-banda l-oħra l-isqfijiet xorta wrew it-tħassib tagħhom li matul l-għaxar snin li kienu għaddew miċ-ċensiment ta’ qabel, l-attendenza għall-quddies kienet naqset bi 11%.

Iċ-ċensiment tal-quddies huwa aktar minn sempliċi headcount u mir-riżultat tiegħu l-Knisja tista’ tfassal aħjar il-ħidma pastorali tagħha. Iżda fiċ-ċirkustanzi f’pajjiżna llum, l-aktar wara r-referendum dwar id-divorzju, għandu mnejn ikun hemm min iqajjem ċerti domandi.

Fit-tfassil ta’ pjan pastorali, liema riżultat jista’ jitkellem aktar ċar minn dak ta’ l-aħħar referendum?  Jew forsi huwa propju fid-dawl ta’ dak ir-riżultat li l-figuri li joħorġu miċ-ċensiment tal-quddies jistgħu jkunu nterpretati aħjar?

Iżda anke f’cirkustanzi oħra, ċensiment tal-quddies tal-Ħadd jista’ jitqies bħala termometru tajjeb li jkejjel is-saħħa reliġjuża u spiritwali ta’ poplu?

Liema strateġija pastorali tista’ titfassal mill-Knisja f’Malta, li ma tkunx possibli jekk iċ-ċensiment nibqgħu ma nagħmluhx?

Min-numri u mill-persentaġgi li joħorġu b’riżultat taċ-ċensiment, nistgħu nisiltu r-raġunijiet għaliex in-nies jattendu jew ma jattendux?  Nistgħu noħorġu konklużjonijiet dwar il-kwalità tas-sehem li qed jieħdu fl-Ewkaristija dawk li għadhom jattendu?

Ċert li minbarra dawn il-kunsiderazzjonijiet, hemm bosta oħrajn, uħud favur li jsir ċensiment u oħrajn kontra.  Izda inti x’taħseb?  Taqbel li għandu jerġa jsir iċ-ċensiment tal-quddies, jew le?  U għaliex?

Ħallilna kumment.  Napprezzawh.

Wasal il-waqt li l-Knisja f’Malta jkollha d-Djakni Permanenti?

Minkejja li l-ministeru tad-djakonu fil-Knisja kien fost l-ewwel li kien stabilit, madonkollu fil-punent dan il-ministeru kien baqa’  biss bħala l-aħħar tarġa qabel ma wieħed ikun ordnat saċerdot.  Fis-sena 1964, permezz tal-Kostituzzjoni  Dommatika “Lumen  Gentium”, li titratta dwar il-Knisja, il-Konċilju Vatikan II irrestawra  d-djakonat bħala grad propju u permanenti tal-ġerarkija, iżda ħalla f’idejn  il-Konferenzi Episkopali territorjali li jiddeċiedu jekk id-djakni permanenti għanhomx  ikunu istitwiti fid-djoċesijiet tagħhom. (par. 29)

Fid-dokument, “Viżjoni ta’ Knisja Komunjoni”, ippublikat  fl-2003, is-Sinodu Djoċesan ta’ Malta fakkar illi d-djakonat permanenti kien ġie  restawrat mill-konċilju mhux minħabba nuqqas ta’ saċerdoti u reliġjużi, imma għaliex  huwa kariżma oħra fil-Knisja u għaliex dan ikompli jagħni l-pastorali  tal-Knisja speċjalment fl-oqsma tal-karità u l-assistenza.   Għalhekk is-Sinodu talab li jkun studjat  it-tifsir u s-siwi tad-djakonat permanenti u li tkun studjata wkoll bis-serjetà  l-possibilta li jiġi introdott dal-ministeru fil-komunità ekkleżjali Maltija.  (par. 25)

Huwa uffiċċju tad-djaknu, skond ma jingħata lilu  mill-awtorità kompetenti, li jamministra b’mod solenni l-magħmudija, izomm u  jqassam l-Ewkaristija, jassisti f’isem il-Knisja għaż-żwieġ u jbierku, jieħu  l-Vjatku lill-moribondi, jaqra l-Iskrittura lill-fidili, igħallem u jħeġġeġ  lill-poplu, jippresjedi għall-kult u għat-talb tal-fidili, jamministra  s-sagramentali, u jippresjedi għar-rit tal-funerali u d-dfin.  Barra minn hekk id-djakni għandhom ikunu mogħtija  għall-uffiċċju tal-karità u l-qagħdi.

Mid-dokument tal-konċilju għaddew 47 sena u minn dak  tas-sinodu djoċesan għaddew 8 snin, imma sallum il-Konferenza Episkopali Maltija  għadha ma ħassitx il-bżonn li terġa tistitwixxi dan il-ministeru bħala wieħed  permanenti.  Madankollu matul dawn l-aħħar  xhur saru diskussjonijiet dwar dan is-suġġett f’uħud mill-organi djoċesana  tal-Knisja f’pajjiżna.

Nemmnu li diskussjoni miftuħa tista’ tħalli ħafna frott u għalhekk nilqgħu l-kummenti u suġġerimenti  dwar dan is-suġġett li żgur se jkun jolqgħot lill-insara kollha fi ħdan  il-Knisja Kattolika f’pajjiżna.

Ara d-dokument tas-Santa Sede:-  “Basic Norms for the Formation of Permanent Deacons” u “Directory for the Ministry and Life of Permanent Deacons” … Ikklikkja … >

Ara wkoll:- “Id-Djakni Permanenti – Se nibdew il-proċess.”