Maħbuba Amazonia?


Querida Amazonia:L-Eżortazzjoni Appostolika ta’ Papa Franġisku.

Fr Tony Sciberras mssp

Introduzzjoni

Kieku jkolli nkun jien li llum nagħti isem lill-aħħar Eżortazzjoni Appostolika tal-Papa Franġisku jien ma nsemmihiex “Querida Amazonia” jew “Maħbuba Amazon1a,” kif semmiha hu, imma “Miskina ta’ Querida Amazonia.”

Fr Tony Sciberras
    Fr Tony Sciberras mssp

Qiegħed ngħid hekk għax jien inqis l-Eżortazzjoni bħala verament sfortunata … miskina … ta’ min jitħassarha. Għaliex? Għax din l-Eżortazzjoni ġiet publikata fit-2 ta’ Frar ta’ dis-sena, allura propju fi żmien meta kullma jmur aħna bdejna nisimgħu dejjem aktar kemm kien qed jixtered il-covid 19 … u f’pajjiżi differenti; kemm kien qiegħed jiżdied in-numru ta’ persuni li kienu qed jintlaqtu minn dan il-virus; kemm kienet saħansitra qed toqtol bnedmin din il-misħuta pandemija. U allura kif stajna aħna ma nkunux aljenati minn kollox, saħansitra minn dak li ried iwasslilna l-Papa Franġisku bl-Eżortazzjoni tiegħu!?!?!? U hekk bqajna sejrin!!! U hekk għadna għaddejjin!!! Ma ttiniex tort. L-ewwel il-pappa u mbagħad in-non pappa, mhux hekk?!?!?! Fl-istess ħin aħna, membri tal-Kunsill tal-IHK, jew il-grupp ta’ konsagrati li jieħdu ħsieb il-formazzjoni tal-konsagrati f’Malta u Għawdex, naħsbu li aħna bħala nsara ma nistgħux nibqgħu aljenati u ma nieqfux almenu għal ftit ħin ħalli naraw x’tgħidilna il-miskina ta’ Querida Amazonia.

1 Għal min indirizzata?

1.1 L-ewwelnett għall-insara fl-Amażonia, jew għalina l-insara li mill-bogħod qed naħdmu għall-Amażonia

Hu veru li Querida Amazonia hu dokument li l-Papa ndirizzah l-ewwel u qabel kulħadd għall-Knisja li diġa qegħda taħdem fl-Amażonia. Bl-aħħar Eżortazzjoni tiegħu Franġisku qiegħed ikellem lil dawk il-missjunarji, saċerdoti, reliġjużi jew lajċi, li qed jaħsbu biex fil-futur qarib imorru jaħdmu f’dan ir-Reġjun. Il-Papa preżenti kiteb lil dawk l-istituti reliġjużi missjunarji li ġa qed jibagħtu missjunarji hemmhekk. Dawn huma, iva, l-ewwel destinatarji li għalihom inkitbet l-Eżortazzjoni.

1.2 Imma mhux biss! Querida Amazonia hi miktuba wkoll għall-Knisja kollha, għall-insara kollha, għalina lkoll, għalik, għalija … ukoll! Anke għalina l-insara li mgħandniex x’naqsmu, almenu direttament, mal-Amażonia

Papa Franġisku bis-soltu stil mexxej, imma wkoll profond tiegħu, qed jippreżenta lilna, l-insara kollha, mod ta’ ħajja li rridu ngħixu

(a) aħna, kollha kemm aħna … u (b) kullfejn inkunu … għax aħna, bil-fatt li aħna nsara (a) aħna lkoll missjunarji, u (b) kull fejn inkunu.

1.2.1 Imma aħna l-insara, qabel ma aħna nsara, aħna bnedmin

Propju għax Querida Amazonia hija ndirizzata għalina bnedmin allura l-Papa jara li jagħti każ tal-aspetti jew dimensjonijiet kollha li lilna jagħmluna bnedmin; l-Eżortazzjoni hi trattat interdixxiplinari: fiha Papa Franġisku daħħal l-antropoloġija, il-psikoloġija, is-soċjoloġija, il-politika, l-ekonomija, eċċ, eċċ.

queridaGħalija hu ċar daqs il-kristall li Papa Franġisku, fi Querida Amazonia, qiegħed igħidlna, per eżempju, kif aħna l-bnedmin għandna ngħixu r-relazzjonijiet ta’ bejnietna, qed jippreżentalna l-arti ta’ kif nikkomunikaw ma’ xulxin … u fil-ħajja tagħna ta’ kulljum ta’ bnedmin li aħna; il-Papa qiegħed jikteb lilna saċerdoti, konsagrati u lajċi, aħna fejn aħna fid-dinja, dwar l-arti ta’ kif nirrelataw ma’ xulxin fil-ħajja tagħna ta’ kulljum: fil-presbiterji tagħna, fil-parroċċi tagħna, fil-familji tagħna, fil-komunitajiet reliġjużi tagħna, fl-għaqdiet tagħna, fuq ix-xogħol, fil-gruppi tagħna, kull fejn inkunu fi kliem ieħor.

1.2.2 Imma aħna bnedmin … insara

Imma għax aħna bnedmin … insara, f’din l-Eżortazzjoni, Papa Franġisku għandu ħafna materjal meħud mix-xjenzi bibliċi, mit-teoloġija kristjana, u forsi b’mod partikulari mit-teoloġija missjunarja u mill-ispiritwalità tagħna.

F’din l-Eżortazzjoni tiegħu l-Papa jrid itennilna wkoll dak li l-qaddis Papa Ġwanni Pawlu II qalilna diġa fl-Enċiklika missjunarja tiegħu Redemptoris Missio (7/12/90). Ġwanni Pawlu II wessa dak li kien fehem qabel Vatikan II bil-kunċett “missjonarjetà” fid-dokument tiegħu Ad Gentes. Fil-waqt li l-aħħar Konċilju ried li bir-realtà ta’ “missjoni” aħna nifhmu l-ħidma li ssir mill-Knisja f’pajjiżi ad gentes, il-Papa Pollakk, f’Redemptoris Missio, tkellem minn tlett tipi ta’ ħidma missjunarja, it-tlieta meħtieġa għall-aħħar: (i) l-ewwel evanġelizzazzjoni jew dik li ssir f’pajjiżi li qatt ma kienu evanġelizzati, il-ħidma li ssir fejn Kristu u l-Evanġelju tiegħu għadhom mhumiex magħrufa, u allura l-ħidma ad gentes; (ii) il-ħidma li ssir fost popli li qegħdin igħixu b’impenn l-Evanġelju, u allura l-ħidma pastorali; u  (iii) fl-aħħarnett dik li ssir f’popli li ilhom insara mill-imgħoddi mbiegħed, jew dawk li milhomx daqshekk, imma li issa tilfu s-sens ħaj tal-fidi, allura dik li tissejjaħ “rievanġelizzazzjoni” jew “it-tieni evanġelizzazzjoni” (Ara RM 33). U fi Querida Amazonia Papa Franġisku fakkarna f’dan l-istess understanding ta’ missjonarjetà.

Propju għax fi Querida Amazonia Franġisku ppreżenta din l-istess mentalità allura ħadd minna ma jista’ jistaqsi: “Querida Amazonia? Din x’għandha taqsam miegħi?” Ħadd ma qajista’ jgħid: “Dak dokument miktub mill-Papa għall-Amażoniċi. Jien x’għandi x’naqsam magħhom? Lanqas biss naf fejn tiġi l-Amazonia!” Xi ħadd ieħor għandu mnejn igħidli: “Issa għaxxaqtha. Il-missjoni jonqosni! Mhux biżżejjed xogħol, xogħol u xogħol, jien u l-mara, biex nistgħu nlaħħqu mal-familja.” Jew xi ħadd għandu mnejn igħid: “Il-missjoni baqagħli mmur. Mhiniex imħabbat biżżejjed fil-Parroċċa tagħna. Il-kappillan dejjem ġej għalija, għall-mara u anke għat-tfal, issa biex nidħlu fit-tali kumitat, issa biex nippreparaw it-tali ċelebrazzjoni liturġika, issa biex norganizzaw it-tali serata u anke biex nieħdu ħsieb in-nar tal-festa! Jien ma baqalix ħin f’idejja għall-missjoni!” Jew xi ħadd jista’ jgħid: “U jien fejn tridni mmur? Jien qatt ma kont imsejjaħ biex inħalli pajjiżi u mmur xi mkien imbiegħed u fqir biex inxandar l-Evanġelju.” Jew: “Jien bil-mard li għandi bil-kemm niflaħ noħroġ mid-dar jew mill-kunvent, aħseb u ara kemm ħa mmur il-missjoni.” Jew: “Issa jien xjeħt. Il-missjoni għaż-żgħażagħ. Meta kont iżgħar jien tajt ħafna f’diversi parroċċi, qaddist kemm flaħt u tgħidx kemm qrar qarart.” U kif jirreaġixxu l-klawsrali quddiem Querida Amazonia? Papa Franġisku jfakkarna li l-ħidma missjunarja hi għal kulħadd mingħajr eċċezzjoni ta’ ħadd … u kullimkien … u f’kull ħin. Il-Papa jgħidha ċara: Kull nisrani … hu missjunarju … l-ħin kollu … u kullimkien … għax hu nsejjaħ biex igħix il-ħajja kristjana u bl-istess ħajja tiegħu jevanġelizza l-ambjent li fih igħix il-ħajja normali tiegħu.
Dan li għadni kif għedt hawn fuq tant hu minnu li meta niġu biex nippreżentaw fil-qosor l-erba ħolmiet li jsemmi l-Papa u li fil-fatt jagħmlu l-4 kapitli tal-Eżortazzjoni, aħna nistgħu niġbruhom hekk:

qa2Kapitlu 1: Il-Ħolma soċjali = Il-Jien mal-oħrajn, relazzjonalità li għax tkun timmatura jew “tikber” dejjem aktar, allura twassalni għal

Kapitlu 2: Il-Ħolma kulturali = Il-Jien mal-jien jew il-għarien tiegħi nnifsi u dak kollu li għandu x’jaqsam miegħi nnifsi.

f’Kapitlu 3: Għax inkun sewwa miegħi nnifsi … u b’mod sħiħ … b’mod li qed nissaħħaħ kollni kemm jien, allura nasal għat-tielet ħolma li qegħda fit-tielet kapitlu Il-ħolma li nasal nieħu ħsieb, nikkoltiva u saħanstra nkabbar il-madwari kollu, xi ħaġa li mhix għajr

Kapitlu 4: Il-jien u l-Alla inkarnat fil-Knisja għall-univers, inkun kapaċi ngħin fir-restawrazzjoni ta’ KOLLOX (mela l-univers, bnedmin, bhejjem, u l-ħolqien kollu) fi Kristu.

Kemm hu sabiħ il-kliem tal-Papa li, bejn wieħed u ieħor, igħid hekk: Quddiem il-bosta ħtiġijiet u l-bosta tbatijiet li jgħajtu minn qalb l-Amażonia, aħna ma nagħmlu xejn ħażin jekk nirrikorru għall-organizzazzjonijiet soċjali, ir-riżorsi tekniċi, il-postijiet ta’ dibattitu, il-programmi politiċi, eċċ, eċċ. Anżi hekk għandna nagħlu: għandna obbligu li nagħmlu użu minn dawn il-mezzi tant qawwija u li pprovdihomlna l-Mulej innifsu!!! Fl-istess ħin dawn il-mezzi għandhom ikunu biss parti mis-soluzzjoni; bħala nsara ma nistgħux nagħtu daharna għall-proposta ta’ fidi li rċevejna mill-Evanġelju. Imqar jekk nixtiequ nimpenjaw lilna nfusna ma’ kulħadd: ekoloġisti, ekonomisti, politiċi, eċċ, eċċ, m’għandniex nistħu li noħorġu minna lil Ġesù Kristu u nippreżentawh lill-oħrajn (Ara QA 62).

Imma mmedjatlament wara l-proposta ta’ fuq il-Papa Franġisku donnu ħass li għandu jgħid b’mod aktar ċar xi jfisser li aħna noħorġu minna lil Ġesù Kristu u nippreżentawh lill-oħrajn. B’kelmiet l-aktar ċari jgħid li dan ma jfissirx li lill-oħrajn aħna għandna noffrulhom kodiċi ta’ duttrini jew liġijiet moralistiċi. Lil ħutna li huma b’xi mod jew ieħor “foqra” rrridu noffrulhom il-ħbiberija mal-Mulej li jerfagħhom u jagħtihom dinjità, irridu noffrulhom it-tħabbira kbira tas-salvazzjoni, dik il-għajta missjunarja li tindirizza l-qalb u tagħti sens lill-bqija kollu. U dan nagħmluh għax fihom naraw lil Kristu u għax irridu nagħrfu d-dinjità bla tarf li tahom Alla l-Missier għax iħobbhom bi mħabba bla tarf” (Ara QA63).

Forsi mhux hekk igħid b’insistenza San Pawl lill-Korintin? F’sempliċement żewġ versi konsekuttivi jirrepeti għal darbtejn li aħna: “… ministri tal-ħbiberija tal-bnedem ma’ Alla,” u li lilna Alla: “… afdalna l-ministeru ta’ din il-ħbiberija” (2Kor 5:18-19).

Il-Kelma ta’ Alla, l-ewwel għajn biex inkunu missjunarji

Jiġi, allura, li aħna hawnhekk nagħmlu mistoqsija fundamentali: aħna, l-imsejjħin biex inkunu mibgħutin, aħna min irridu nkunu? Xi trid tkun id-dna tagħna, l-identità tagħna? Papa Franġisku jirrispondi għal din il-mistoqsija ewlenija b’diversi partijiet ta’ Querida Amazonia. Fl-Eżortazzjoni hu jgħidilna li aħna, l-ewwel u qabel kollox, irridu nkunu ffurmati fil-Kelma ta’ Alla (Ara speċjalment QA 109, imma ara wkoll 84 u 93).

It-Tradizzjoni “Universali”, it-tieni għajn biex inkunu missjunarji

Imma Franġisku ma jinsiex isemmi t-tieni pilastru tal-fidi tagħna: it-Tradizzjoni. U bi Tradizzjoni hu jifhem l-ewwelnett dak li normalment nifhmu aħna lkoll meta msemmu t-Tradizzjoni: il-modi ta’ ħajja li bihom ingħaxet il-Kelma ta’ Alla tul l-istorja tal-Knisja (Ara speċjalment QA 66).

It-Tradizzjoni “Lokali”, it-tielet għajn biex inkunu missjunarji

Imma l-Papa hu fl-istess ħin oriġinali meta jsemmi t-Tradizzjinijiet “lokali,” fil-każ ta’ Querida it-Tradizzjonijiet tal-Amażonia; biex ngħixu verament l-inkarnazzjoni jew l-inkulturizazzjoni tal-Vanġelu fil-kultura Amażonika, biex aħna, bħala Knisja, bħala missjunarji, ninkarnaw verament fl-Amażonia aħna rridu nidraw “naraw” (mela mhux biss “inħarsu”), irridu nidraw “nagħtu widen” (mela mhux biss “nisimgħu”) il-kultura Amażonika, jew fil-każ tal-ħafna minna, il-kultura tal-individwi ta’ madwarna:

“Biex tikseb inkulturazzjoni mġedda tal-Vanġelu fl-Amażonia, il-Knisja għandha bżonn tisma’ l-għerf ta’ missirijietha, terġa’ lura biex tagħti leħen lill-anzjani, tagħraf il-valuri preżenti fl-istil ta’ ħajja tal-komunitajiet tal-post, u maż-żmien tirkupra r-rakkonti prezzjużi tal-popli.” (QA 70)

“F’dan il-kuntest, il-popli indiġeni tal-Amażonia jesprimu l-kwalità awtentika tal-ħajja bħala “għajxien tajjeb” li jimplika armonija personali, familjari, komunitarja u kożmika, u jidher fil-mod komunitarju ta’ kif huma jħarsu lejn il-ħajja, fil-ħila li jsibu l-ferħ u l-milja f’ħajja awstera u sempliċi, kif ukoll fil-ħarsien responsabbli tan-natura li jippreserva r-riżorsi għall-ġenerazzjonijiet futuri” (QA 71).

“Mill-banda l-oħra, l-inkulturazzjoni tgħolli u twassal għall-milja. Bla dubju jeħtieġ napprezzaw l-ispirtu indiġenu tal-interkonnessjoni u tal-interdipendenza tal-ħolqien kollu, spirtu ta’ gratwità li jħobb il-ħajja bħala don, spirtu ta’ ammirazzjoni qaddisa quddiem in-natura li bil-ħajja kollha tagħha tmur ħafna lil hemm minna. Madankollu, dan ifisser ukoll li naħdmu biex din ir-relazzjoni ma’ Alla preżenti fl-univers issir dejjem iżjed ir-relazzjoni personali tagħna ma’ Int li jwieżen ir-realtà tagħna u jrid jagħtiha tifsira, Int li jafna u jħobbna …” (QA 73).

Għax anke l-Amażoniċi huma nies kariżmatiċi!!! Anke l-Amażoniċi jistgħu jfakkruna f’xi kelma, frażi, sentenza jew aspett mill-Kelma ta’ Alla u jħajjruna biex ngħixuh aktar u aħjar milli fil-fatt qegħdin ngħixuh!!!

“Il-popli aboriġini jistgħu jgħinuna niskopru xi tkun sobrjetà ħienja u f’dan is-sens “għandhom ħafna x’jgħallmuna”. Jafu jifirħu bix-xejn, igawdu d-doni żgħar ta’ Alla mingħajr ma jgeddsu wisq affarijiet, ma jeqirdux bla bżonn, iħarsu l-ekosistemi u jagħrfu li l-art, waqt li toffri ruħha biex tweżnilhom ħajjithom, bħal għajn ġeneruża, għandha sens matern li jqanqal ħlewwa u rispett.” (QA 71).

U biex inti tkun taf ahjar u aktar minn hekk dak li fiha Querida Amazonia aħna, membri tal-Kunsill tal-IHK stedinna lill-Isqof Mario Grech, Pro Segretarju tas-Sinodu tal-Isqfijiet, biex jagħmel espożizzjoni ta’ Querida Amazonia. Għal dan il-għan aħna nistednuk biex mit-2 ta’ Gunju li ġej, erba xhur mill-promulgazzjoni ta’ Querida Amazonia, inti tfittex laikos.org, jew newsbook.com.mt jew l-iskeda ta Xejk TV u ssegwi d-diskors tal-Isqof Mario Grech.

Published by

Joe Farrugia

Blog tas-Segretarjat għal-Lajċi.