L-għażla preferenzjali favur il-foqra hija wieħed mill-prinċipji l-aktar importanti tat-Tagħlim Soċjali tal-Knisja. Din tesprimi l-impenn speċjali li l-komunità nisranija għandha lejn dawk li huma foqra, emarġinati, vulnerabbli jew esklużi mis-soċjetà. Din l-għażla ma tfissirx diskriminazzjoni kontra min hu sinjur, iżda tirrifletti l-imħabba partikulari ta’ Alla lejn dawk li jbatu u li huma mċaħħda mill-ġid, mill-ġustizzja jew mill-opportunitajiet.
L-għażla favur il-foqra hija msejsa fuq il-Bibbja, żviluppata fit-tradizzjoni nisranija, u elaborata b’mod partikolari fit-Tagħlim Soċjali tal-Knisja matul is-sekli għoxrin u wieħed u għoxrin.
L-Oriġini Bibblika
L-għeruq ta’ dan il-prinċipju jinsabu fl-Iskrittura Mqaddsa. Fit-Testment il-Qadim, Alla jidher bħala dak li jiddefendi lill-fqir, lill-armla, lill-orfni u lill-barrani. Il-profeti spiss ikkundannaw l-inġustizzji soċjali u sejħu lill-poplu biex jipproteġi d-dinjità tal-foqra.
Fit-Testment il-Ġdid, Ġesù Kristu nnifsu jagħti importanza ċentrali lill-foqra. Fil-bidu tal-ministeru tiegħu, huwa jiddikjara li ġie biex iwassal il-Bxara t-Tajba lill-fqar (Lq 4:18). Fil-Beatitudnijiet huwa jbierek lill-fqar, lill-imnikkta u lil dawk li huma ppersegwitati. Barra minn hekk, Ġesù jidentifika ruħu ma’ dawk fil-bżonn meta jgħid: “Kull ma għamiltu ma’ wieħed mill-iżgħar fost dawn ħuti, tkunu għamiltuh miegħi” (Mt 25:40).
Għalhekk, il-kura għall-foqra mhijiex sempliċement kwistjoni ta’ karità, iżda hija element essenzjali tad-dixxipulat nisrani.
L-Iżvilupp fit-Tradizzjoni tal-Knisja
Sa mill-ewwel sekli, il-Knisja ħasset responsabilità speċjali lejn il-foqra. Il-Missirijiet tal-Knisja bħal San Bażilju l-Kbir, San Ġwann Grisostmu u Sant’Ambroġ enfasizzaw li l-ġid għandu funzjoni soċjali u li min igawdi minn ħafna ġid, għandu dmir lejn min għandu ftit jew ma’ għandu xejn.
Matul il-Medju Evu, diversi ordnijiet reliġjużi żviluppaw forom ta’ assistenza għall-foqra, il-morda u l-emarġinati. Aktar tard, b’reazzjoni għall-problemi soċjali kkawżati mill-industrijalizzazzjoni, il-Knisja bdiet tfassal b’mod aktar sistematiku t-tagħlim tagħha dwar il-ġustizzja soċjali.
L-Enċiklika Rerum Novarum (1891) tal-Papa Ljun XIII hija meqjusa bħala l-bidu tat-Tagħlim Soċjali modern tal-Knisja. Din enfasizzat id-drittijiet tal-ħaddiema u l-ħtieġa li s-soċjetà tipproteġi lill-aktar vulnerabbli.
L-għażla preferenzjali favur il-foqra fit-Tagħlim Soċjali modern
L-espressjoni “għażla preferenzjali favur il-foqra” saret partikolarment prominenti fl-Amerika Latina wara l-Konċilju Ekumeniku Vatikan II (1962–1965). L-Isqfijiet tal-Amerika Latina, speċjalment fil-konferenzi ta’ Medellín (1968) u Puebla (1979), enfasizzaw il-ħtieġa li l-Knisja tkun qrib il-foqra u taħdem biex tegħleb l-istrutturi tal-inġustizzja.
San Ġwanni Pawlu II integra dan il-kunċett fit-tagħlim universali tal-Knisja. Huwa spjega li l-imħabba Nisranija teħtieġ attenzjoni speċjali lejn dawk li huma l-aktar fil-bżonn. Bl-istess mod, il-Papa Benedittu XVI enfasizza li l-karità trid tkun marbuta mal-ġustizzja, filwaqt li l-Papa Franġisku għamel il-kura tal-foqra waħda mit-temi ċentrali tal-pontifikat tiegħu.
Fil-kitbiet u d-diskorsi tiegħu, il-Papa Franġisku spiss kien jitkellem dwar “Knisja fqira għall-foqra”, li tkun viċin tan-nies emarġinati u li taħdem favur bidliet soċjali li jippromwovu d-dinjità umana.
In-natura tal-għażla preferenzjali favur il-Foqra
Din l-għażla hija “preferenzjali” iżda mhux “esklużiva”. Alla jħobb lil kulħadd, iżda jagħti attenzjoni speċjali lil dawk li jinsabu f’sitwazzjoni ta’ vulnerabbiltà. Bl-istess mod, il-komunità Nisranija hija msejħa tagħti prijorità lill-ħtiġijiet tal-foqra mingħajr ma teskludi lil ħaddieħor.
a. Hija għażla li għandha diversi dimensjonijiet. L-ewwel u qabel kollox hemm id-dimensjoni spiritwali li tirrikonoxxi lil Kristu fil-persuna tal-fqir.
b. Hemm ukoll id-dimensjoni morali li tħeġġeġ lill-insara biex jaġixxu b’ġustizzja u solidarjetà.
c. Hemm id-dimensjoni soċjali li tfittex li tbiddel strutturi li joħolqu faqar u esklużjoni.
Fl-aħħar hemm id-dimensjoni pastorali li tpoġġi lill-foqra fiċ-ċentru tal-missjoni tal-Knisja.
Relevanza ta’ din l-għażla fi żmienna
Fid-dinja tal-lum, fejn miljuni ta’ nies għadhom ibatu mill-faqar, il-gwerer, il-migrazzjoni sfurzata u l-esklużjoni soċjali, l-għażla preferenzjali favur il-foqra tibqa’ ta’ importanza kbira. Hija tistieden lill-gvernijiet, lill-istituzzjonijiet u liċ-ċittadini biex jaħdmu favur sistema ekonomika u soċjali aktar ġusta.
Barra minn hekk, il-prinċipju jħeġġeġ lill-insara biex ma jillimitawx ruħhom għal għajnuna karitattiva immedjata biss, iżda biex jindirizzaw ukoll il-kawżi strutturali tal-faqar u tal-inugwaljanza.
Għalhekk, l-għażla preferenzjali favur il-foqra hija espressjoni konkreta tal-imħabba ta’ Alla għall-bniedem u element essenzjali tat-Tagħlim Soċjali tal-Knisja. Imsejsa fuq l-Iskrittura u żviluppata fit-tradizzjoni nisranija, hija tħeġġeġ lill-insara biex jagħtu prijorità lill-ħtiġijiet tal-aktar vulnerabbli u biex jaħdmu favur soċjetà aktar ġusta, solidali u umana. B’dan il-mod, il-Knisja tkompli twettaq il-missjoni tagħha li tkun sinjal tal-imħabba u tal-ħniena ta’ Alla fid-dinja.
1 ta’ Lulju 2026