Għadna kemm bdejna r-Randan imqaddes. Iż-żmien speċjali li fih inħejju lilna nfusna għaċ-ċelebrazzjoni tal-Għid, jiġifieri tal-passjoni, il-mewt u l-qawmien ta’ Sidna Ġesù Kristu.
Dan ir-Randan hu tabilħaqq speċjali għax qed ngħixuh f’dan iż-żmien ta’ pandemija. Bħalma nafu l-pandemija tal-coronavirus ħalliet u għadha tħalli qed għadd ta’ vittmi. Mhux le qed nitħaddet biss minn dawk li mietu bil-virus, imma, u fuq kollox, f’dawk in-nies li sfaw miġruħa bil-ġerħat li din il-pandemija fetħet fl-ekonomija, fir-relazzjonijiet u fil-ħajja soċjali u privata tagħna, ilkoll kemm aħna. Dan qaluh l-isqfijiet stess fl-Ittra Pastorali li bgħatulna. Fil-fatt, Mons. Charles J. Scicluna, Mons. Anton Refalo u Mons. Joseph Galea-Curmi, kitbulna hekk: Qabel xejn, għandna f’qalbna dawk il-persuni li jħossuhom emarġinati jew huma fil-periferija, li huma kultant vittmi ta’ dik li l-Papa jsejjaħ “il-kultura tal-iskart”. Il-pandemija tal-COVID-19 ħarġet aktar fid-deher kemm hawn persuni li jħossuhom iżolati u waħedhom, jew b’sens ta’ vojt kbir f’ħajjithom. Matul dan iż-żmien żdiedu l-problemi ta’ saħħa mentali u ta’ tbatija fir-relazzjonijiet.
Madankollu ma rridux le ninsew wkoll lil dawk li ħallewna minħabba din il-pandemija qerrieda li, bil-minġel kiefer tagħha, ħasditilna tant u tant persuni għeżież għalina. Fost dawn il-persuni li sfaw vittmi tal-covid-19 nixtieq infakkar b’tant rispett, mħabba u ammirazzjoni kbira t-tifkira għażiża ta’ Lucia Falzon li ħallietna fl-ewwel jiem ta’ din is-sena 2021, fix-xahar ta’ Jannar.
Għal min kien midħla tagħha Lucia tassew kienet mara tal-Mulej. Fejn kien jidħol il-Mulej ma kien jidħol ħadd. B’liema mħabba u għaqal kienet tmexxi l-komunità tagħha tat-talb Familja Mqaddsa. Għadni niftakar qisu issa meta, lura fl-2008, kienet stednitni biex nibda’ nagħti s-sehem tiegħi, flimkien ma’ għadd ta’ saċerdoti oħra, fiha. L-ewwel fil-Mosta, sewwasew fiċ-Ċentru Sant’Andrija u mbagħad, dan l-aħħar, fis-Santwarju tal-Qalb ta’ Ġesù f’Ħaż-Żebbuġ.
Meta l-Mulej ifakkarni f’Lucia jitlagħli paragrafu ferm sabiħ mill-Ittra Pastorali li ħarġulna l-Isqfijiet tagħna għal dan ir-Randan u li jgħid hekk: Quddiem ir-realtà ta’ persuni li qed ibatu, nistgħu jew nibqgħu għaddejjin u ma nagħtux każ, jew nieqfu biex ngħinu. Aħna rridu nsellmu lil tant persuni li qegħdin juru għożża u solidarjetà b’mod konkret ma’ dawn il-persuni vulnerabbli. Huma jfakkruna kemm hu importanti li nisimgħu l-għajta ta’ dawk li qegħdin ibatu, imma wkoll il-karba siekta ta’ dawk li qed ibatu waħedhom. Il-Papa Franġisku kontinwament ifakkarna li għandna nisimgħu l-karba ta’ dawk il-persuni li qed ifittxu kenn għax qed jaħarbu minn kriżijiet umanitarji serji, nisimgħu l-istejjer tal-ħajjiet imċarrta tagħhom, u noffru ambjent fejn iħossuhom milqugħa, imħarsa, imwieżna u integrati.
Kemm nara dan il-paragrafu joqgħod kexxun għall-ħajja sabiħa u qaddisa ta’ Lucia! Qatt u qatt ma niftakar li kien hemm xi darba li din oħtna baqgħet għaddejja u ma tagħtx każ, ma waqfitx u ma għenitx lil min kien qed ibati. Għall-kuntrarju! Ta’ mara li kienet temmen fuq li temmen fil-ħniena ta’ Kristu, quddiem il-bżonn Lucia mill-ewwel kienet tieqaf tgħin. Jien stess nixhed kemm persuni qaltli bihom li kellhom bżonn talb ta’ kuraġġ u, flimkien, morna għandhom u tlabna magħhom. Kemm dawn il-persuni wara ħassewhom aħjar! U tifhimha! L-għaliex il-Mulej, permezz ta’ Lucia, seta’ ikun is-Samaritan it-tajjeb magħhom!
Anki fil-komunità tat-talb Familja Mqaddsa Lucia dejjem rat kif għamlet biex tiftaħha għal dawn li kienu jħossuhom waħehom u mtaqqla bid-diffikultajiet tal-ħajja. Lucia kienet l-anġlu tal-faraġ għall-persuni vulnerabbli l-għaliex bl-għożża u s-solidarjetà tagħha semgħet il-karba siekta ta’ dawn in-nies, għamlitha tagħha u kienet il-kenn tagħhom. Lucia kienet dik li biha l-Mulej, bl-akbar sinċerità tal-qalb, reġa’ irrestawra tant ħajjiet minsija u li ġew mitqiesa bħala skart minn oħrajn. Bl-imħabba u l-ġenerożità kbira tagħha hi laqgħet, ħarset, wiżnet u integrat lil dawn in-nies fqar u moħbija tallum. Kemm ikkunslat nies, fosthom lili l-ewwel wieħed, bil-kliem ta’ inkuraġġiment u mimli tama li kienet tant taf tagħti lil għajrha miġrugħ u muġugħ!
Iżda din l-imħabba kbira li Lucia kellha għal għajrha kienet tgħixha b’mod l-aktar qawwi u sabiħ fil-familja tagħha. B’liema mħabba kienet tħobb lil żewġha, liż-żewġ uliedha, lil żewġ bintha, lill-għarusa tat-tifel u lin-neputija tagħha. U, l-indafa impekkabbli ta’ darha kienet tleqq bħal dawl qawwi fil-mod mimli mħabba li bih kienet tittratta ma’ kull membru tal-familja tagħha. Lucia kienet il-mara ħabrieka u attenta biex iżżomm lill-familja tagħha kuntenta u li ma tkun nieqsa minn xejn mhux biss fejn jidħol il-ġisem imma, u fuq kollox, fejn tidħol ir-ruħ.
Għaliha joqgħodu dawn il-kelmiet tant sbieħ li l-Kelma ta’ Alla tagħtina għall-mara li fiha jibbrilla d-dawl tal-Mulej, fil-Ktieb tal-Proverbji:
Mara ta’ ħila min isibha? Tiswa ħafna aktar mill-ġawhar. Fuqha tistrieħ qalb żewġha, u dan żgur ikunlu ta’ ġid. Riżq tajjeb iġġiblu, u mhux ħażin, il-jiem kollha ta’ ħajjitha. Tfittex suf u ħjut tal-qoton, u taħdmu bil-qalb b’idejha. Bħal ġifen tal-merkanti, hi ġġib mill-bogħod ikilha. Tqum ikun għadu billejl, tħejji l-ikel għan-nies ta’ darha, u x-xogħol lix-xebbiet tagħha. Titfa’ għajnejha fuq għalqa, u tixtriha; bil-qligħ ta’ idejha tħawwilha dwieli. Tħażżem ġenbejha bil-qawwa, u ssaħħaħ għax-xogħol dirgħajha. Tara r-riżq tax-xogħol tagħha; lanqas billejl ma titfi l-musbieħ tagħha. Tmidd idejha għall-magħżel, jaqbdu d-dussies idejha. Tiftaħ mal-fqir idejha, tmidd idejha lejn l-imsejken. Ma tibżax mis-silġ għan-nies ta’ darha, għax kollha għandhom żewġt ilbiesi. Ħwejjiġha hi tagħmilhom; għażel fin u porpra lbiesha. Żewġha magħruf f’bieb il-belt, meta joqgħod mal-kbarat tal-pajjiż. Tinseġ drapp tal-għażel u tbigħu; u tagħti trieħi lill-merkanti. Tilbes bil-ġieħ u l-qawwa, tħares daħkana lejn il-ġejjieni. Kliem l-għerf għandha fuq fommha, kliem it-tjieba fuq ilsienha. Ħsiebha fit-tmexxija ta’ darha, minn ħobż l-għażż ma tiekol qatt. Uliedha jqumu u hienja jsejħulha; u żewġha wkoll ifaħħarha u jgħidilha: “Ħafna nisa wrew ħila kbira imma inti lkoll għaddejthom.” Qarrieqa l-ħlewwa tal-mara, fiergħa sbuħitha; mara li tibża’ mill-Mulej ta’ min ifaħħarha. Agħtuha mill-frott ta’ xogħol idejha. Ħa jfaħħruha f’bibien il-belt l-għemejjel tagħha (Prov 31:10-31).
Personalment, din il-mara, bis-sempliċità u bil-ħniena kbira tagħha, ikkovinċietni li l-imħabba vera mhix qiegħdha fil-ħafna paroli fil-vojt u li ma jiswix karlin. Lanqas ma tinstab fl-iffanfrar biex wieħed jidher ħa juri kemm hu bravu! U brava! Le! L-imħabba vera hi siekta. Kif jgħidilna tant tajjeb Ġesù: Mela meta tagħmel karità, tmurx iddoqq it-trombi quddiemek, kif jagħmlu dawk ta’ wiċċ b’ieħor fis-sinagogi u fit-triqat, biex in-nies tfaħħarhom. Tassew, ngħidilkom, li l-ħlas tagħhom ġa ħaduh. Iżda int, meta tagħmel karità, idek ix-xellugija m’għandhiex tkun taf x’inhi tagħmel il-leminija, biex hekk il-karità tiegħek issir fil-moħbi, u Missierek, li jara dak li hu moħbi, iroddlok hu (Mt 6:2-4).
Għemilha qaddis ġabni aktar konxju ta’ dak li kienet tgħid Santa Tereża ta’ Kalkutta: Xerred l-imħabba kulfejn tkun. Tħalli lil ħadd jiġi għandek mingħajr ma jitlaq aktar ferħan u ferħana. Għemil Lucia jikkonvinċi l-għaliex kienet temmen bis-sħiħ, kif tgħid l-istess Madre Tereża, li tkun fidil u fidila fl-affarijiet iż-żgħar l-għaliex fihom li l-qawwa tiegħek qiegħdha.
Lucia kienet taf tħobb lil għajrha bid-dettalji, fl-affarijiet l-aktar ċkejkna u li dak li jkun faċli jgħoddhom b’insinifikanti imma, u fil-verità, għandhom importanza kbira fil-ħajja. Kienet konvinta, bħal Madre Tereża, li mhux ilkoll kemm aħna nistgħu nwettqu affarijiet kbar. Imma nistgħu nwettqu affarijiet żgħar bi mħabba kbira.
Fl-ittra Pastorali tagħhom l-Isqfijiet jiktbulna: Jeħtieġ naħdmu biex infejqu l-ġrieħi, u dan nagħmluh bi spirtu ta’ maħfra... Il-maħfra tfisser li ma nħallux l-esperjenza ħażina li għaddejna minnha torbotna bi ktajjen u tikkundizzjonana. Il-maħfra tgħinna noħorġu miċ-ċirku vizzjuż tal-vendetta, waqt li nkomplu naħdmu bis-sħiħ għal dak li hu ġust u sewwa. L-enċiklika Fratelli Tutti tistedinna għal imħabba li tkisser il-ktajjen, mhux toħloq ktajjen ġodda, u li tibni pontijiet u mhux ħitan. B’hekk inkunu nistgħu negħlbu l-preġudizzji, il-ħitan li nbnew tul is-snin, u nkunu parti attiva fil-fejqan ta’ soċjetà miġruħa.
Dik kienet Lucia Falzon! Il-mara li tfejjaq il-ġrieħi għax ħafret. Il-mara li, għalkemm kien hemm min weġġagħha, baqgħet xorta waħda tħobb, tkisser il-ktajjen u tibni pontijiet. Għalhekk issa, fis-sema, ma’ Ġesù u Marija li tant kienet tħobb, qed titlob għalina. Jalla ħajjitha, hekk imbierka għax impenjata fl-imħabba u fl-għożża ta’ għajrha, tkun ta’ ispirazzjoni għal ħajtek kif żgur hi għal ħajti!
Patri Mario Attard OFM Cap