Il-Ħajja Kkonsagrata

ĠWANNI PAWLU II

UDJENZA ĠENERALI

L-Erbgħa 28 ta’ Settembru 1994

1. Fil-katekeżi ekkleżjoloġiċi li ilna għaddejjin bihom għal tul ta’ żmien, kemm-il darba ppreżentajna lill-Knisja bħala poplu “saċerdotali”, magħmul minn persuni li għandhom sehem fis-saċerdozju ta’ Kristu, bħala stat ta’ konsagrazzjoni lil Alla u tħaddim tal-qima perfetta u definittiva li hu jagħti lill-Missier f’isem il-bnedmin kollha. Dan iseħħ grazzi għall-Magħmudija li biha min jemmen, jidħol jagħmel parti mill-Ġisem mistiku ta’ Kristu li jiddelegah – kważi ex officio u, tista’ tgħid, b’mod istituzzjonali – biex jirriproduċi fih il-kundizzjoni ta’ Saċerdot u ta’ Vittma (Sacerdos et Hostia) tar-Ras (ara San Tumas, Summa theologiæ, III, q. 63, a. 3 in c. e ad 2; a. 6).

Kull sagrament ieħor – u speċjalment il-Konfirmazzjoni – jipperfezzjona dan l-istat spiritwali ta’ min jemmen, u s-sagrament ta’ l-Ordni jagħti wkoll is-setgħa li wieħed jaġixxi ministerjalment bħala strument ta’ Kristu fix-xandir tal-Kelma, fit-tiġdid tas-sagrifiċċju tas-Salib u fil-maħfra tad-dnubiet.

2. Biex niċċaraw iktar din il-konsagrazzjoni tal-Poplu ta’ Alla, nixtiequ issa naffrontaw kapitlu ieħor fundamentali ta’ l-ekkleżjoloġija, li fi żmienna ngħata dejjem iżjed importanza taħt l-aspett teoloġiku u spiritwali. Qed nitkellem fuq il-ħajja kkonsagrata, li mhux wieħed jew tnejn huma d-dixxipli ta’ Kristu li jħaddnuha bħala xejra partikularment għolja, intensa u impenjattiva, tat-twettiq tal-konsegwenzi tal-Magħmudija fit-triq ta’ mħabba għolja, li twassal għall-perfezzjoni u l-qdusija.

Il-Konċilju Vatikan II, li wiret it-tradizzjoni teoloġika u spiritwali ta’ żewġ millennji ta’ Kristjaneżmu, xeħet dawl fuq il-valur tal-ħajja kkonsagrata li – skond l-indikazzjonijiet tal-Vanġelu – “titwettaq fil-prattika… tal-kastità kkonsagrata lil Alla, tal-faqar u ta’ l-ubbidjenza”, li jissejħu “kunsilli evanġeliċi” (ara Lumen gentium, 43). Il-Konċilju jitkellem fuqhom bħala wirja spontanja ta’ l-azzjoni sovrana ta’ l-Ispirtu s-Santu, li sa mill-bidu ġabet magħha fjoritura ta’ erwieħ ġenerużi, imqanqla mix-xewqa għall-perfezzjoni u għall-għotja tagħhom infushom għall-ġid tal-ġisem kollu ta’ Kristu (ara Lumen gentium, 43).

3. Dawn huma esperjenzi individwali, li qatt ma naqsu u jwarrdu anki l-lum fil-Knisja. Imma sa mill-ewwel sekli ninnutaw it-tendenza li wieħed jgħaddi mit-tħaddim personali, u – kważi kważi – “privat”, tal-kunsilli evanġeliċi, għal kundizzjoni ta’ għarfien pubbliku min-naħa tal-Knisja, kemm fil-ħajja solitarja ta’ l-eremiti, kemm – u dejjem iżjed – fil-formazzjoni ta’ Komunitajiet monastiċi jew ta’ Familji reliġjużi, li jridu jiffavorixxu l-għixien skont l-għanijiet tal-ħajja kkonsagrata: stabbiltà, formazzjoni duttrinali aħjar, ubbidjenza, għajnuna reċiproka u progress fl-imħabba.

Hekk sa mill-ewwel sekli, u sa żmienna, naraw tinħoloq “varjetà ta’ l-għaġeb ta’ komunitajiet reliġjużi”, li fihom jidher “l-għerf ta’ Alla, għerf ta’ kull xorta ta’ mezzi” (ara Perfectæ caritatis, 1), u tesprimi ruħha l-vitalità straordinarja tal-Knisja mqar fl-għaqda tal-Ġisem ta’ Kristu, skond il-kelma ta’ San Pawl: “Hemm imbagħad diversi doni, imma l-istess wieħed hu l-Ispirtu” (1 Kor 12:4). L-Ispirtu jqassam id-doni tiegħu f’kotra bla qies ta’ xejriet differenti biex bihom jagħni lill-Knisja waħda li, fil-ġmiel tagħha ta’ bosta lwien, turi fl-istorja “l-għana ta’ Kristu” (Efes 3:8), kif il-ħolqien kollu juri “f’bosta għamliet u f’kull parti waħda” (multipliciter et divisim), kif jgħid San Tumas (San Tumas, Summa theologiæ, q. 47, a. 1), dak li f’Alla hu ħaġa waħda assoluta.

4. Hu x’inhu, dan dejjem hu “don divin”, fundamentalment uniku, għax fil-kotra u l-firxa wiesgħa ta’ doni spiritwali, jew kariżmi, mogħtija lill-persuni jew lill-komunitajiet (ara ibid., II-II q. 103, a.2). Fil-fatt, il-kariżmi jistgħu jkunu individwali jew kollettivi. Dawk individwali huma mifruxa sew fil-Knisja u b’varjetà hekk wiesgħa minn persuna għal oħra, li diffiċilment tista’ tikkatalogahom u kull darba jitolbu dixxerniment min-naħa tal-Knisja. Dawk kollettivi, ġeneralment, jingħataw lil irġiel u nisa destinati li jwaqqfu opri ekkleżjali u speċjalment Istituti reliġjużi, li jirċievu l-karatterizzazzjoni tagħhom mill-kariżmi tal-fundaturi, jgħixu u jopraw taħt l-influss tagħhom u, skond il-qies tal-fedeltà tagħhom, jirċievu doni u kariżmi ġodda għal kull membru tagħhom u għall-Komunità sħiħa. Hekk dan jista’ jsib xejriet ġodda ta’ azzjoni skond il-ħtieġa tal-postijiet u taż-żminijiet, bla ma tonqos il-linja ta’ kontinwità u ta’ żvilupp li titlaq mill-fundatur, jew jirkupra faċilment l-identità u d-dinamiżmu tiegħu.

Il-Konċilju josserva li lill-familji reliġjużi “il-Knisja, fl-awtorità tagħha, laqgħethom bil-qalb u approvathom” (Perfectæ caritatis, 1). Dan kien f’armonija mad-dmir propju tagħha dwar il-kariżmi, għax “hija kompetenza speċjali tagħhom mhux li jxekklu l-Ispirtu iżda li jippruvaw kollox u jżommu dak li hu tajjeb (1 Tess 5:12 u 19-21)” (Lumen gentium, 12). Hekk nifhmu għaliex – f’dak li għandu x’jaqsam mal-kunsilli evanġeliċi – “l-awtorità tal-Knisja, taħt it-tmexxija ta’ l-Ispirtu s-Santu, ħadet ħsieb tinterpretahom, tirregola l-prattika tagħhom u fuqhom tistabbilixxi wkoll forom stabbli ta’ ħajja” (ibid., 43).

5. Imma rridu nfakkru li l-istat tal-ħajja kkonsagrata m’huwiex ħaġa ta’ l-istruttura ġerarkika tal-Knisja. Dan jinnotah il-Konċilju: “Stat bħal dan, meta wieħed iqis il-kostituzzjoni divina u ġerarkika tal-Knisja, m’huwiex stat bejn il-kundizzjoni tal-kjeriċi u dik tal-lajċi. Alla jista’ jsejjaħ xi wħud mill-fidili miż-żewġ kundizzjonijiet ta’ ħajja biex igawdu minn dan id-don partikulari fil-ħajja tal-Knisja u, kull wieħed bil-mod tiegħu, jaqdu l-missjoni tagħhom ta’ salvazzjoni” (ibid., 43).

Imma l-Konċilju jżid minnufih li l-istat reliġjuż, “magħmul mill-professjoni tal-kunsilli evanġeliċi, għalkemm ma jagħmilx sehem mill-istruttura ġerarkika tal-Knisja, jagħmel iżda sehem bla dubju ta’ xejn mill-ħajja u l-qdusija tagħha” (ibid., 44). Dan l-avverbju – “bla dubju ta’ xejn” – ifisser li l-iskossi kollha li jistgħu jċaqilqu l-ħajja tal-Knisja ma jistgħu qatt jeqirdu l-ħajja kkonsagrata, ikkaratterizzata mill-professjoni tal-kunsilli evanġeliċi. Dan l-istat ta’ ħajja jibqa’ dejjem element essenzjali tal-qdusija tal-Knisja. Skond il-Konċilju, din hi verità “li ma titħarrikx”.

B’danakollu, irridu nippreċiżaw li l-ebda għamla partikulari ta’ ħajja kkonsagrata m’għandha ċ-ċertezza li ħa ddum għal dejjem. Il-komunitajiet reliġjużi partikulari jistgħu jispiċċaw. Storikament rajna li xi wħud ġew fix-xejn, kif fl-aħħar mill-aħħar ġralhom ċerti Knejjes “partikulari”. Istituti li m’għadhomx adatti għal żmienhom, jew li ma fadlilhomx vokazzjonijiet, setgħu kellhom jagħlqu jew jingħaqdu ma’ oħrajn. Il-garanzija li tibqa’ ħajja sal-aħħar taż-żmien, li ngħatat lill-Knisja bħala ħaġa waħda, mhux neċessarjament tgħodd għal kull wieħed mill-Istituti reliġjużi. L-istorja tgħallimna li l-kariżma tal-ħajja kkonsagrata hi dejjem f’moviment, u kapaċi ssib u, biex ngħidu hekk, “tivvinta”, anki jekk dejjem f’fedeltà lejn il-kariżma tal-fundatur tagħha, għamliet ġodda, li jwieġbu b’mod iżjed dirett għall-ħtiġijiet u l-aspirazzjonijiet taż-żminijiet. Imma anki l-komunitajiet li diġà ilhom jeżistu sekli sħaħ huma msejħa jadegwaw ruħhom għal dawn il-ħtiġijiet u aspirazzjonijiet, biex ma jiġrilhomx li jkunu jikkundannaw ruħhom għat-temma.

6. Iż-żamma tal-prattika tal-kunsilli evanġeliċi – huma x’inhuma x-xejriet li tista’ tieħu – tibqa’ dejjem żgurata għal tul l-istorja kollha, għax Ġesù Kristu nnifsu riedha u waqqafha bħala appartenenti għal dejjem għall-ekonomija tal-qdusija tal-Knisja. Il-kunċett ta’ Knisja magħmula biss mil-lajċi impenjati fil-ħajja taż-żwieġ u tal-professjonijiet sekulari ma jikkorrispondix mal-fehmiet ta’ Kristu kif joħorġu mill-Vanġelu. Kollox ifakkarna – anki meta nħarsu lejn l-istorja, u saħansitra lejn il-kronaka – li dejjem sa jkun hemm irġiel u nisa (ġuvintur u xebbiet) li jafu jingħataw kollhom kemm huma lil Kristu u għas-Saltna tiegħu fit-triq taċ-ċelibat, tal-faqar, u ta’ l-għotja ta’ ħajjithom għal regola ta’ ħajja. Dawk li jaqbdu din it-triq jissoktaw fil-futur, bħal fil-passat, jiżvolġu rwol importanti fl-iżvilupp tal-qdusija tal-komunità Nisranija u tal-missjoni tagħha li tevanġelizza. Anzi, il-lum iżjed minn qatt qabel, it-triq tal-kunsilli evanġeliċi tiftaħ tama ġdida għall-ġejjieni tal-Knisja.

miġjub mit-Taljan għall-Malti minn Francesco Pio Attard