“Mulej, xi kemm-il darba jrid jonqosni ħija biex jien naħfirlu? Sa seba’ darbiet?”(Mt 18, 21).
Hemm ħafna x’wieħed jitgħallem fil-kapitlu 18 tal-Vanġelu ta’ San Mattew. Fih insibu ʹl Ġesù jgħallem lid-dixxipli kif għandhom iġibu ruħhom fi ħdan il-komunità li kienet qed tinbet. Il-mistoqsija li għamillu Pietru tkompli ma’ dak li ftit qabel kien qal Ġesù: “Mulej, xi kemm-il darba jrid jonqosni ħija…”[1]. Waqt li Ġesù kien qed jitkellem, Pietru waqqfu bħallikieku ried juri li ma kienx fehem sew dak li l-Imgħallem kien għadu kemm qal. U għamillu waħda mill-mistoqsijiet l-aktar importanti dwar kif għandhom iġibu ruħhom id-dixxipli tiegħu. Kemm-il darba għandna naħfru?
“Mulej, xi kemm-il darba jrid jonqosni ħija biex jien naħfirlu? Sa seba’ darbiet?”.
Fil-mixja tagħna tal-fidi jinbtu f’moħħna ħafna mistoqsijiet. Min jemmen ma jkunx jaf it-tweġibiet kollha, imma jibqa’ fidil minkejja l-mistoqsijiet tiegħu. Il-mistoqsija ta’ Pietru mhijiex dwar id-dnub kontra Alla, imma aktarx dwar xi jrid isir meta ħuk jonqos kontra xi ħadd. Pietru jaħseb li hu dixxiplu bravu li jista’ jaħfer sa seba’ darbiet[2]. Żgur li dik it-tweġiba ta’ Ġesù ma kienx qed jistennieha: “Ma ngħidlekx sa seba’ darbiet, imma sa sebgħa u sebgħin darba” (Mt v. 22). Id-dixxipli kienu jafu sew dak li Lamek, l-iben qattiel ta’ Kajjin kien qal, fejn hu jkanta l-vendetta sa sebgħa u sebgħin darba[3]. Ġesù kien qed jitkellem eżattament fuq din l-istqarrija, imma minflok il-vendetta jsemmi l-maħfra bla tmiem.
“Mulej, xi kemm-il darba jrid jonqosni ħija biex jien naħfirlu? Sa seba’ darbiet?”.
Mhux qed insemmu l-maħfra ta’ meta xi ħadd joffendina l-ħin kollu, imma li f’qalbna rridu naħfrulu u nerġgħu naħfrulu. Il-vera maħfra, dik li tagħmel minna nies ħielsa, is-soltu sseħħ bil-mod il-mod. Il-maħfra ma tfissirx sentiment, mhijiex li wieħed jinsa: hi l-għażla li jridu jagħmlu dawk li jemmnu, mhux biss meta l-offiża tirrepeti ruħha, imma wkoll kull darba li niftakru fiha. Għalhekk irridu naħfru għal sebgħa u sebgħin darba.
Hekk kitbet Chiara Lubich: “Ġesù (…) kellu f’moħħu l-aktar ir-rabta li jrid ikun hemm bejn l-insara, bejn il-membri tal-istess komunità. Għalhekk qabelxejn irridu nġibu ruħna hekk ma’ ħutna l-insara: fil-familja, fuq il-lant tax-xogħol, l-iskola jew fil-komunità fejn ngħixu. Taf li meta joffenduna nkunu rridu npattu bl-istess mod għall-azzjoni li nirċievu, b’xi kelma li tkun tixraq lil dak li jkun. Taf kif minħabba li aħna ta’ karattru differenti, jew għax nervużi, jew għal xi raġuni oħra, in-nuqqasijiet ta’ mħabba jiġru spiss bejn nies li jgħixu flimkien. Għalhekk ftakar li dik li tista’ żżomm il-paċi u l-għaqda bejn l-aħwa hi biss il-maħfra, li trid tiġġedded il-ħin kollu. F’moħħok dejjem jiġuk id-difetti li għandhom ħutek, tiftakar fl-imgħoddi tagħhom, tixtieqhom kieku kienu differenti milli huma… Trid tidra tħares lejhom b’għajnejn ġodda u tarahom bħala nies ġodda, billi taċċettahom dejjem u mill-ewwel, anki jekk huma ma jindmux milli jkunu għamlu”[4].
“Mulej, xi kemm-il darba jrid jonqosni ħija biex jien naħfirlu? Sa seba’ darbiet?”.
Ilkoll kemm aħna nagħmlu parti minn komunità ta’ “nies maħfura”, għax il-maħfra hi don t’Alla, li neħtiġuha l-ħin kollu. Dejjem għandna għax nistagħġbu bil-kobor bla tarf tal-ħniena divina li aħna nirċievu mingħand il-Missier. Hu jaħfrilna jekk aħna wkoll naħfru ʹl ħutna l-bnedmin[5].
Xi drabi tiġi f’sitwazzjonijiet meta ma jkunx faċli taħfer, minħabba kwistjonijiet politiċi, soċjali, ekonomiċi li fihom il-maħfra tista’ tieħu xejra komunitarja. Għandna ħafna eżempji ta’ nisa u rġiel li, bl-għajnuna ta’ xi komunità, irnexxielhom jaħfru anki f’sitwazzjonijiet iebsa.
Osvaldo, mill-Kolombja heddewh bil-mewt u ra lil ħuh jinqatel. Illum imexxi għaqda ta’ raħħala li fiha jgħinu ʹl min kellu x’jaqsam mal-ġlied li kien hemm f’pajjiżu.
“Kienet tkun ħaġa faċli twieġeb bil-vendetta għall-vjolenza, imma jien għidt le”, jgħid Osvaldo: “Diffiċli, diffiċli ħafna li wieħed jitgħallem l-arti tal-maħfra, imma l-armi u l-gwerra qatt ma jistgħu jkunu għażla tajba biex tibdel ħajtek. Mhux hekk irridu nagħmlu biex nibdlu ħajjitna. Irridu mmissu l-qalb ta’ ħaddieħor u biex nagħmlu dan m’għandniex bżonn is-suppervja jew xi setgħa oħra: għandna bżonn l-umiltà li hi l-aktar virtù diffiċli biex tinbena”[6].
Letizia Magri
[1] Mt 18, 21.
[2] In-numru sebgħa jfisser kollox, kull ħaġa: Alla ħalaq id-dinja f’sebat ijiem (ara Ġen 1, 1-2.4). Fl-Eġittu kien hemm seba’ snin ta’ xabgħa kbir u seba’ snin ta’ ġuħ (Ġen 41, 29-30).
[3] “Seba’ darbiet jitħallas Kajjin, imma Lamek sebgħa u sebgħin darba”. (Ġen 4, 24).
[4] C. Lubich, Parola di Vita Ottubru 1981, fil-ktieb, Parole di Vita, ta’ Fabio Ciardi (Opere di Chiara Lubich 5; Città Nuova, Roma 2017), p. 219.
[5] Ara Talba tal-Missierna, Mt 6, 9-13.
[6] L-isem tal-paċi hu għaqda: L-istrateġija ta’ Chiara Lubich, miktub minn Maddalena Maltese, Città Nuova, Roma, 2020, pġ.37