Il-Mirakli Ewkaristiċi (101)
minn Manwel Cutajar
Il-Mirakli Ewkaristiċi mill-aspett Bibliku (5)…fit-Testment il-Ġdid
F’diversi artikli preċedenti f’dis-sensiela tkellimna dwar bosta personaġġi Biblici prominenti ferm fl-Istorja tas-Salvazzjoni li jissemmew ħafna kemm fit-Testment il-Qadim kif ukoll fit-Testment il-Ġdid.Fost dawn insibu l-Profeta Isaija; San Ġwanni l-Battista,il-Prekursur ta’ Ġesù Kristu; Santa Eliżabetta, omm Ġwanni l-Battista; Il-Verġni Marija Santissima, Omm Ġesù; u naturalment u b’mod speċjali lil Sidna Ġesù Kristu nnifsu, l-Iben Waħdieni ta’ Alla l-Missier, u l-Feddej tal-umanità kollha.
Fid-dawl tal-konnessjonijiet teoloġiċi u bibliċi bejn dawn il-personaġġii u r-rwoli tagħhom fit-Testment il-Qadim u fit-Testment il-Ġdid, il-missjoni kondiviża tagħhom b’riferenza għal Sidna Ġesù Kristu hija deskritta bl-aħjar mod bħala li ”ħejju t-Triq tal-Mulej” jew li aġixxew bħala Profeti u l-“Prekursuri tal-Messija.”
Kollettivament, dawn il-personaġġi huma l-pontijiet bejn it-Testment il-Qadim u t-Testment il-Ġdid, u jistabbilixxu l-pedament għas-Salvazzjoni li ġab il-Mulej u l-Feddej waħdieni tagħna Sidna Ġesù Kristu.
Hawnhekk issa se nitkellmu dwar il-ħidma u l-missjoni speċifika u qaddisa tagħhom:
1. It-Tħejjija Profetika (Il-Profeta Isaija)
Il-Profeta Isaija huwa l-Messaġġier Profetiku
Huwa pprofetizza l-miġja tal-Messija u l-ħtieġa li titħejja “triq prinċipali dritta fid-deżert għal Alla tagħna”.(Isaija 40,3) li metaforikament tfisser it-tneħħija tal-ostakli spiritwali u t-tħejjija ta’ qalbna għall-Preżenza ta’ Alla. Sekli qabel Isaija bassar li kellha tiġi s-Salvazzjoni. Huwa stabbilixxa wkoll l-pedament teoloġiku għar-rwol tal-Messija li jippriedka lill-foqra, ifejjaq lil dawk b’qalbhom maqsuma, u l-ħelsien mid-dnub.
2. It-Tħejjija Diretta u l-Messaġġier (San Ġwann l-Battista)
Ġwanni l-Battista huwa l-Prekursur u l-Profeta aħħari tat-Testment il-Qadim, li kien mibgħut minn Alla biex iwettaq il-Profezija ta’ Isaija. Ġwanni kellu l-missjoni li “jiddritta t-triqat” tal-Mulej, billi jħejji b’mod attiv lin-nies ta’ żmienu għal Ġesù Kristu billi jippriedka l-Indiema u jintroduċi direttament lil Ġesù bħala li hu l-“Ħaruf ta’ Alla” – akklamazzjoni li baqgħet tingħad kuljum sal-ġurnata tal-lum f’kull quddiesa li tiġi ċċelebrata fil-Knejjes u kappelli kollha Kattoliċi fid-dinja.
(Nota: L-akklamazzjoni “Ħaruf ta’ Alla” (bil-Grieg: Amnòs toû Theoû) ġiet esklamata għall-ewwel darba lil Ġesù fit-Testment il-Ġdid minn San Ġwanni l-Battista.
Din id-dikjarazzjoni seħħet fil-bidu tal-Ministeru ta’ Ġesù, x’aktarx ħdejn ix-Xmara Ġordan, u hija rreġistrata fl-Evanġelju (Ġwanni 1:29, 36): “L-għada Ġwanni ra lil Ġesù ġej lejh u qal: ”Araw il-Ħaruf ta’ Alla, li jneħħi d-dnub tad-dinja!” Ġwanni l-Battista tenna din il-proklamazzjoni jew akklamazzjoni, u mexxa lid-dixxipli tiegħu stess biex isegwu lil Ġesù.
It-Tifsira: Ġwanni l-Battista juża dat-titlu biex jidentifika lil Ġesù bħala s-sagrifiċċju finali u perfett li kien se jneħħi d-dnubiet tad-dinja, u b’hekk iwettaq is-sagrifiċċji tat-Testment il-Qadim.
Sfond tat-Testment il-Qadim
Filwaqt li l-frażi eżatta “Ħaruf ta’ Alla” ma tintużax fit-Testment il-Qadim, il-kunċett kien prefigurat u profetizzat hawnhekk:
Ġenesi 22:8: Abraham jipprofetizza li “Alla jipprovdi għalih innifsu l-ħaruf għall-offerta tal-ħruq”.
Eżodu 12: Il-Ħaruf tal-Għid, li d-Demm Tiegħu salva lill-Iżraelin, jipprefigura l-Missjoni ta’ Ġesù Kristu għall-umanità kollha .
Isaija 53:7: Jipprofetizza l-Messija bħala ħaruf meħud għall-qatla.
San Ġwanni l-Battista għaqqad dawn it-temi biex jispjega l-għan aħħari ta’ Ġesù, billi uża l-fehim Lhudi tas-sagrifiċċju biex jiddikjara lil Ġesù huwa t-twettiq tiegħu)
3. Ir-Rikonoxximent u l-Validazzjoni (Santa Eliżabetta)
Santa Eliżabetta hija l-Proklamatriċi u l-Ewwel Xhud:.Id-dikjarazzjoni tagħha matul iż-Żjara ta’ Marija serviet diversi għanijiet ewlenin:
- Rikonoxximent Profetiku ta’ Ġesù bħala Mulej:
- Mimlija bl-Ispirtu Santu (Luqa 1:41), Eliżabetta pproklamat: “U minn fejn ġieni dan li Omm Sidi tiġi għandi?” (Luqa 1:43). Dal-att, appoġġjat mit-tarbija Ġwanni fil-ġuf tagħha li qabżet f’ġufha, jindika r-rwol ta’ Eliżabetta bħala l-ewwel persuna xhud profetiku li jidentifika l-Messija.
Affermazzjoni tar-Rwol ta’ Marija: Hija affermat l-ubbidjenza u l-Fidi ta’ Marija, billi pproklamatha “Imbierka… fost in-nisa” (Luqa 1:42), u b’hekk ivvalidat u ħabbret il-missjoni Divina ta’ Marija bħala Omm is-Salvatur. Eliżabetta faħħret lil Marija għall-fidi tagħha,billi qalet:“Hienja dik li emmnet li se jitwettaq dak li ntqalilha mill-Mulej” (Luqa 1:45).
4. Omm Sidna Ġesù Kristu (Marija Santissima)
Skont it-teoloġija Nisranija, partikularment Kattolika, il-missjoni u r-rwol ta’ Marija Santissima huma fundamentalment Kristoċentriċi, jiġifieri ċċentrati fuq ir-rwol tagħha bħala Omm Alla (Theotokos) li tikkopera fil-Pjan tas-Salvazzjoni billi ġġib lil Ġesù Kristu fid-dinja u tipponta l-umanità lejH. Hija sservi bħala l-Omm spiritwali tal-bnedmin kollha, Mudell ta’ ubbidjenza u qdusija, u Interċessura qawwija li tiggwida l-umanità lejn Binha.
Rwoli Ewlenin u Missjoni tal-Madonna
Omm Alla u l-Umanità:
Bħala Omm Ġesù, hija kienet u għadha involuta mill-qrib fil-pjan tal-Fidwa ta’ Alla. Ġesù minn fuq is-Salib fdalha fil-persuna tal-Appostlu Ġwanni, (Ġwanni 19,25-29) lill-umanità kollha, u stabbilixxa r-rwol tagħha bħala Omm Spiritwali li tappoġġja, tfarraġ u tinterċedi għall-bnedmin kollha.
L-Ewwel Dixxiplu u Missjunarja:
Il-Verġni Marija kienet l-ewwel waħda li rċeviet u ġarret l-
Evanġelju (Ġesù) f’ġufha, u b’hekk saret l-“ewwel missjunarja”.Hija l-mudell għal dawk kollha li jridu jaċċettaw u jgħixu l-Kelma t’Alla.
Messaġiera tal-Imħabba ta‘ Alla
Permezz tad-dehriet tagħha,bħal dawk f’Guadalupe (Messiku 1531), Lourdes (Franza,1858), Fatima (Portugall, 1917), u Kibeho(Rwanda,1981–1989) Medjugorje (sa mill-1981) u tant postijiet oħra il-Verġni Marija taġixxi bħala messaġġiera tal-Imħabba, il-Ħniena ta’ Alla, u biex tagħti messaġġi ta’ tama, konverżjoni u talb,speċjalment bir-Rużarju, lill-bnedmin u biex dejjem tressaq l-erwieħ eqreb lejn Binha Ġesù.
- , Mudell ta’ Qdusija u Ubbidjenza:
- Il-“Fiat” (l-Iva) tagħha fit-Tħabbira biddel l-istorja tal-bniedem, billi wera sottomissjoni totali għar-rieda t’Alla u serva bħala eżempju ta’ fidi u umiltà għall-bnedmin kollha.
- . Reġina tas-Sema/ Marija Assunta fil-Glorja: Id-Domma tal-Knisja Kattolika tiddikjara li fi tmiem ħajjitha fuq dil-art, hija ġiet meħuda fis-sema bir-ruħ u l-ġisem, fejn tkompli r-rwol Matern tagħha. Id-Domma tal-Assunzjoni ta’ Marija, definita formalment mill-Papa Piju XII fl-1 ta’ Novembru 1950, fil-Munificentissimus Deus, tiddikjara li l-Verġni Marija, wara li temmet ħajjitha fuq din l-art, ittieħdet fil-glorja tas-sema bir-ruħ u l-ġisem. Did-Domma Kattolika tikkonferma l-glorifikazzjoni fiżika tagħha, billi taraha bħala Prefigurazzjoni tal-qawmien finali mill-imwiet tal-bnedmin kollha li jgħixu ħajja ta’ Fidi u Imħabba lejn Alla.
- .Hekk dawn l-erba’ personaġġ Bibliċi u l-missjoni tagħhom flimkien, jiffurmaw il-Missjoni l-aktar qaddisa koerenti u ordnata b’mod Divin biex iħejju l-umanità kollha għall-miġja tal-Messija Sidna Ġesu Kristu.
Tagħrif fil-qosor dwar il-personaġġi bibliċi ewlenin li tkellimna dwarhom f’dal-artiklu – mill-Profeta Isaija (seklu 8 QK) sa Ġesù (seklu 1 WK), li jiddeskrivi ħajjithom, l-attivitajiet tagħhom, u d-dati approssimattivi tat-Twelid, u Mewt tagħhom ibbażati fuq dokumenti Bibliċi u storiċi.
L-Profeta Isaija
Isaija għex fit-8 seklu QK, u serva bħala profeta ewlieni f’Ġerusalemm matul żmien turbulenti ta’ espansjoni Assirjana.
Imwieled madwar is-sena 760–770 QK f’Ġerusalemm, x’aktarx f’familja nobbli jew rjali (xi tradizzjonijiet jindikaw li missieru, Amoż, kien ħu s-Sultan Amażija, u b’hekk Isaija kien kuġin tas-Sultan Użżija).
“Isaija”(bl-Ebrajk:(Yəšaʿyāhū) tfisser “Yahweh hu Salvazzjoni ” jew “Il-Mulej isalva”.Kien konsulent għas-slaten,poeta,u statista bbażat fil-qorti rjali f’Ġerusalemm.
Isaija kien miżżewweġ, u martu kienet tissejjaħ “profetessa” (Isaija 8:3) u isimha mhux imsemmi fil-Bibbja. Kellhom mill-inqas żewġ ulied subien, u tawhom ismijiet profetiċi: Shear-jashub (li tfisser “fdal se jirritorna”) u Maher-shalal-hash-baz (“ħeffa għall-priża, veloċi għall-priża).
Isaija rċieva l-ewwel sejħa tiegħu għall-Profezija fis-sena li miet is-Sultan Użżija, madwar is-sena 740 QK. Il-vokazzjoni tiegħu bħala profeta kienet iffukata l-aktar fuq it-taħsir morali ta’ Ġuda, it-theddida tal-Assirja, u l-wegħda ta’ Messija fil-ġejjieni..
Il-Ministeru Profetiku ta’ Isaija dam għal kważi 40 sa 60 sena,u kien ikkopri r-renji ta’ erba’ Slaten ta’ Ġuda: Użżija,Jotam, Aħaż,u Ħeżekija
Skont it-tradizzjoni Talmudika antika,huwa ġie martrijat billi ġie “isserrat fi tnejn” taħt ir-renju tas-Sultan ħażin Manassi, madwar is-sena 681 QK.
Hawn huma l-aktar messaġġi u temi importanti fil-profeziji ta’ Isaija: jiffoka fuq temi ta’ qdusija Divina, ġudizzju imminenti għad-dnub, u r-restawr aħħari ta’ Fidi u Fidwa.
Il-messaġġ ta’ Isaija jservi bħala “Bibbja żgħira”—jibda bit-twissijiet (Kapitoli 1-39) u jimxi għal temi ta’ faraġ u Fidwa (Kapitoli 40-66)
It-Tama Messijanika u l-“Qaddej li Jbati”
Isaija jipprovdi fit-Testment il-Qadim l-aktar stampa profetika komprensiva ta’ Ġesù Kristu fejn saħansitra jiddeskrivi kemm l-Ewwel kif ukoll it-Tieni Miġja ta’ Ġesù
L-Immanuwel Imwiegħed (Is. 7:14; 9:6-7): Mexxej futur mil-linja ta’ David li se jissejjaħ “Kunsillier tal-Għaġeb,Alla Qawwi, Missier ta’ Dejjem, il-Prinċep tas-Sliem”.
Il-Qaddej li Jbati (Isaija 52:13–53:12):Dal-passaġġ huwa l-qofol tal-profezija Messijanika, fejn jiddeskrivi qaddej li jġorr id-dnubiet tal-poplu, ferut minħabba n-nuqqasijiet tiegħu, u jfejjaq lil ħaddieħor bil-ġrieħi tiegħu stess.
San Ġwann il-Battista
Ġwanni l-Battista għex fl-aħħar tal-ewwel seklu QK u l-bidu tal-ewwel seklu WK, bejn wieħed u ieħor madwar is-sena 6 QK sa madwar is-sena 30 WK
Huwa twieled madwar is-sena 6–7 QK fil-Lhudija mill-ġenituri tiegħu, Żakkarija u Eliżabetta. Huwa beda l-ministeru tiegħu fil-bidu tal-ewwel seklu WK (madwar is-sena 27–28 WK) bħala profeta li kien isejjaħ lil-bnedmin għall-indiema.
Huwa ġie kkundannat u maqtul mir-Re Erodi Antipas bil-qtugħ ir-ras (ċ. 28–36 AD),x’aktarx madwar is-sena 30 AD.
Santa Eliżabetta
Santa Eliżabetta kienet mara Lhudija tal-ewwel seklu QK ta’ dixxendenza saċerdotali Lhudija (linja ta’ Aron, ħu Mosè). Hija għexet ma’ żewġha, Żakkarija, qassis tat-tempju, fl-għoljiet tal-Lhudija. Magħrufa bħala mara ġusta u devota, hija kkonċepita lit-tarbija Ġwanni fi xjuħitha wara snin ta’ infertilità.
Eliżabetta kienet qariba (spiss deskritta bħala kuġina) tal-Imqaddsa Verġni Marija. Huwa maħsub li mietet fl-ewwel seklu AD (madwar 40 jum wara żewġha, skont xi tradizzjonijiet) u hija midfuna f’Ħebron
.
It-Twelid tal-Verġni Marija jiġi ċċelebrat tradizzjonalment nhar it-8 ta’ Settembru (Twelid ta’ Marija), bis-snin tat-twelid stmati li jvarjaw minn 20 QK sa 18 QK, u l-mewt tagħha, ħafna drabi ċċelebrata bħala l-Assunzjoni jew id-Dormizzjoni, hija tradizzjonalment datata għall- 15 ta’ Awwissu, ħafna drabi kkwotata madwar is-sena 40–58 WK
Il-Knisja Kattolika tgħallem li Marija twieldet mingħajr Dnub Oriġinali (l-Immakulata Kunċizzjoni) u,fi tmiem ħajjitha, ġiet imtellgħa fis-Sema bir-ruħ u l-ġisem.
It-Twelid tal-Verġni Marija
Il-Knisja Kattolika tgħallem li Marija Santissima ġiet ippreservata minn kull tebgħa tad-Dnub Oriġinali mill-mument tal-Konċepiment tagħha fil-ġuf ta’ ommha, Sant’Anna.
Il-Knisja ma tiddikjarax b’mod definittiv jekk Marija mietetx, iżda huwa l-kunsens kważi universali tat-teologi u l-qaddisin li mietet, b’imitazzjoni ta’ Binha Ġesù Kristu
“Dormizzjoni” (Torqod): It-tradizzjonijiet Kattoliċi u Ortodossi tal-Lvant jirreferu għal dan l-avveniment bħala d-Dormitio, u jenfasizzaw li “raqdet” qabel ma tittieħed is-sema.
L-ebda Taħsir tal-Ġisem ta’ Marija Santissima:
Il-Knisja ssostni li peress li kienet ħielsa mid-Dnub Oriġinali, Ġisimha ma sofrax taħsir, li huwa konsegwenza ta’ dak id-dnub.L-aspett ewlieni huwa li hija ġiet Imtellgħa fis-sema b’ruħ u ġisem, irrispettivament minn jekk mietetx l-ewwel jew le, u dan immarka tmiem ħajjitha fuq din l-art. Id-Domma tal-Assunta (ara fuq).
Sidna Ġesu Kristu
Il-Knisja Kattolika tiċċelebra t-twelid ta’ Ġesù fil-25 ta’ Diċembru (il-Milied), iżda qatt ma ddefiniet formalment did-data bħala storikament ċerta, peress li l-Evanġelji ma jipprovdux data. Il-Knisja Kattolika tirrikonoxxi li l-25 ta’ Diċembru hija għażla tradizzjonali u teoloġika,adottata kmieni (tal-anqas sas-seklu 3/4) biex tiċċelebra t-Twelid, ħafna drabi allinjata mas-solstizju tax-xitwa.
Perspettivi Ewlenin mill-Knisja Kattolika:
Tradizzjoni Teoloġika: Id-data tal-25 ta’ Diċembru, skont xi tradizzjonijiet, għandha l-għeruq tagħha f’kalkoli li saru mill-ewwel Kristjani, inkluż San Ippolitu ta’ Ruma, li kienu jemmnu li Ġesù twieled f’dal-jum. Sorsi oħra jissuġġerixxu li did-data ġiet stabbilita billi ġew ikkalkulati disa’ xhur mid-data tradizzjonali tal-Konċepiment ta’ Ġesù (25 ta’ Marzu,il-Festa tal-Lunzjata ta’ Marija Santissima).
Tifsira Simbolika: Il-25 ta’ Diċembru ntgħażel biex jirrappreżenta lil Kristu bħala x-“Xemx tal-Ġustizzja” vera u d-“Dawl tad-Dinja” matul is-solstizju tax-xitwa,u ħa post iċ- ċelebrazzjoni Rumana ta’ Natalis Solis Invicti.(“Għeluq snin ix-xemx mhux mirbuħa”).
Il-Knisja tirrikonoxxi li Ġesù x’aktarx ma twelidx f’nofs ix-xitwa, peress li r-rgħajja kienu fl-għelieqi, u dan jissuġġerixxi twelid fir-Rebbiegħa jew fil-Ħarifa.
Madankollu, id-data eżatta mhijiex magħrufa.
Enfasi fuq iċ-Ċelebrazzjoni:
Il-Knisja Kattolika tenfasizza li ċ-ċelebrazzjoni tat-twelid ta’ Ġesù hija aktar importanti mid-data storika, u tagħżel li tingħaqad fit-Talb u ċ-Ċelebrazzjoni Solenni tal-Inkarnazzjoni f’did-data.
Konklużjoni tal-Knisja Kattolika:
Id-data eżatta mhijiex daqstant meqjusa neċessarja għall-Fidi.
Il-Knisja tiffoka l-aktar fuq is-sinifikat teoloġiku li l-“Verb sar bniedem” aktar milli fuq l-eżattezza storika tad-data.
1. Is-Sena tat-Twelid
Ir-Renju ta’ Erodi l-Kbir: L-Evanġelju ta’ San Mattew (Kap.1-2) iqiegħed it-Twelid ta’ Ġesù matul ir-renju tar-Re Erodi li miet fis-sena 4 QK. Dan possibilment jindika data tat-Twelid qabel is-sena 4 QK.
Id-Digriet ta’ “Sentejn”: ir-Re Erodi ordna l-massakru tas-trabi subien kollha f’Betlehem ta’ sentejn jew inqas, u dan jissuġġerixxi li l-Maġi kienu raw l-istilla għall-ewwel darba sa sentejn qabel (madwar is-6-7 QK).
.
2. Iż-Żmien tas-Sena
Ir-rgħajja deskritti fl-Evanġelju ta’ San Luqa (Lq. 2:8) kienu qed jgħassu l-merħliet tagħhom bil-lejl, prattika li storikament isseħħ matul ix-xhur aktar sħan (mir-Rebbiegħa sal-Ħarifa), mhux fil-kesħa tax-Xitwa.