Il-Mirakli Ewkaristiċi (97)
minn Manwel Cutajar
Il-Mirakli Ewkaristiċi mill-Aspett Bibliku (1)
Qabel nitkellmu dwar dit-tema tajjeb ngħidu xi ħaġa fil-qosor dwar il-magħrufin Dead Sea Scrollsgħax għalkemm ma fihomx rakkonti ta’ “Mirakli Ewkaristiċi” fis-sens Kattoliku tradizzjonali(eż:il-ħobż li jinbidel f’laħam viżibbli),madankollu jipprovdu kuntest storiku u teoloġiku sinifikattiv qawwi għat-twemmin Messjaniku tal-Kristjaneżmu bikri,u għall-għeruq Lhudi u l-oriġini tal-Ewkaristija Divina u l-Aħħar Ċena ta’ Ġesù.
L-Iskrolli tal-Baħar il-Mejjet
The Dead Sea Scrolls (bil-Malti: L-Iskrolli,jew Ir-Rombli ta’ parċmina tal-Baħar il-Mejjet) huma ġabra ta’ aktar minn 950 manuskritt antik,skoperti bejn l-1947 u l-1956 fi ħdax-il għar ħdejn Khirbet Qumran,fil-Majjistral tal-Baħar il-Mejjet.
Dawn il-manuskritti jmorru lura mit-3 seklu QK sal-1 seklu WK,u jinkludu l-eqdem frammenti (aktar minn 15,000 sa 100,000),tal-Bibbja Ebrajka magħrufa li għadhom jeżistu,u li kellhom impatt sinifikattiv u jipprovdu għarfien importanti u vitali fuq il-fehim tat-Tanakh,il-Ġudaiżmu tat-Tieni Tempju,u l-għeruq tal-Kristjaneżmu bikri.
L-Iskrolli x’aktarx inħolqu minn grupp ta’ Lhud,magħrufa għall-axxetiċiżmu estrem,l-għajxien komunali,u l-purità ritwali tagħhom,identifikati bħala l-Esseni,li kienu jgħixu fiż-żona tar-reġjun Qumran mit-tieni seklu QK sal-ewwel seklu WK.Hu maħsub li l-iskrolli kienu ġew moħbija minn dawn l- Esseni,biex jipproteġuhom matul l-ewwel rivolta Lhudija kontra Ruma (66–70 WK).
Aktar tard dawn l-iskrolli kienu nstabu għall-ewwel darba minn rgħajja Bedwini fl-1947,u tfittxijiet ulterjuri żvelaw eluf ta’ frammenti oħra l-aktar miktuba fuq parċmina,flimkien ma’ xi papiri u romblu wieħed tar-ram.
L-Iskrolli miktubin l-aktar bl-Ebrajk,b’diversi testi oħra bl-Aramajk u l-Grieg,huma kkategorizzati fi tliet gruppi: testi bibliċi (partijiet minn kull ktieb tal-Bibbja Ebrajka ħlief dak ta’ Ester);testi apokrifi/psewdepigrafiċi;u testi settarji,li jiddeskrivu l-ħajja x’aktarx tal-Esseni.
Dawn l-iskrolli huma kkunsidrati bħala l-akbar skoperta arkeoloġika tas-seklu 20,u jikkonfermaw l-eżattezza testwali tal-Bibbja Ebrajka u jipprovdu għarfien dwar il-kuntest reliġjuż,legali u soċjali tal-perjodu tat-Tieni Tempju.
Hawnhekk ta’ min igħid xi ħaġa tabilħaqq interessanti dwar ir-Romblu l-Kbir ta’ Isaija li huwa l-aktar manuskritt bibliku komplut u famuż li nstab fost ir-Rombli kollha tal-Baħar il-Mejjet f’Qumran.Dar-romblu twil 24 pied, li jmur lura għal madwar is-sena 125 QK,fih is-66 kapitlu kollha tal-Ktieb ta’ Isaija, u joffri test 1000 sena eqdem mill-manuskritti Ebrajċi preċedenti li kienu jeżistu. Huwa l-uniku romblu bibliku minn Qumran li huwa kważi ppreservat kompletament, b’54 kolonna ta’ test miktub fuq 17-il folja tal-parċmina.
Instab kif għidna fl-1947 minn rgħajja Bedwini, u kien ġie protett f’vażett, u b’hekk baqa’ f’kundizzjoni eċċellenti għalkemm b’xi tmermir. It-test mhuwiex maqsum f’kapitoli iżda f’paragrafi tematiċi.
L-Iskrolli tal-Għerien ta’ Qumran,kif spiss jissejħu,issajinsabu fis-Santwarju tal-Ktieb fil-Mużew ta’ Ġerusalemm,f’Iżrael.
Interessanti naraw issa x’jiżvelaw eżattament dawn l-Iskrolli dwar l-ikliet sagri:
Ikliet Ritwali u Sagra tal-Komunità:
L-Esseni kienu jipprattikaw ikliet sagri u komunali ta’ ħobż u nbid imbierek li kienu mmexxija minn qassisin lebsin lbies abjad saċerdotali li kienu jbierku il-ħobż u l-inbid waqt li jitolbu.
Bankett Messianiku:
Il-komunità kienet temmen f’żewġ Messiji (saċerdotali u rjali) u ħarset ‘il quddiem lejn bankett messjaniku,li jaqsam xebħ strutturali mal-Ewkaristija Nisranija.
Xebħ Kuntestwali:
Filwaqt li dawn ir-ritwali huma ta’ żmien ta’ qabel Ġesù,huma meqjusa bħala “prefiguranti” u li jipprovdu kuntest Lhudi u saċerdotali għall-Aħħar Ċena.Bażikament,l-Iskrolli tal-Baħar il-Mejjet juru li ikla sagra u saċerdotali ta’ ħobż u nbid kienet teżisti f’kuntest Lhudi qabel jew matul żmien Ġesù,u b’hekk toffri “preċedent” għall-Ewkaristija Nisranija.
Fi kliem ieħor,ir-rotoli tal-Qumran jipprovdu kuntest sinifikanti għall-oriġini tal-Ewkaristija Divina u l-prattiċi kollha tal-ikel komunitarju tal-Esseni, li huma paralleli mal-Aħħar Ċena ta’ Ġesù Kristu mal-Appostli Tiegħu.
2. Fit-Testment il-Qadim
Prefigurazzjonijiet ewlenin tal-Ewkaristija Divina fit-Testment il-Qadim jinkludu:
It-Testment il-Qadim fih għadd kbir ta’ ġrajjiet,ritwali u simboli li jbassru u jipprefiguraw l-Ewkaristija Divina,li huwa t-twettiq ta’ dawn it-tipi tal-Patt il-Qadim fit-Testment il-Ġdid.
Ir-relazzjonijiet ewlenin jinkludu:
1. L-Offerta tal-Ħobż u l-Inbid ta’ Melkisedek
Fil-Ġenesi 14:18,Melkisedek,sultan ta’ Salem u qassis ta’ Alla l-Aktar Għoli,ġab ħobż u nbid biex ibierek lil Abram.Dal-att huwa interpretat bħala prefigurazzjoni tal-Ewkaristija Divina u s-saċerdozju etern ta’ Kristu,hekk kif Salm 110:4 u Lhud 5:10 jiddeskrivu lill-Messija bħala “qassis għal dejjem skont l-ordni ta’ Melkisedek”.
2. Il-Manna fid-Deżert:
Matul l-Eżodu,Alla pprovda l-manna—“ħobż mis-sema”—biex isostni lill-Iżraelin (Eżodu 16:4). Dan jipprefigura l-Ewkaristija Divina bħala l-ħobż veru mis-sema li jipprovdi nutriment spiritwali.Ġesù jikkonnettja direttament ma’ dan f’Ġwanni 6:31-35,billi jsejjaħ Lilu Nnifsu l-“ħobż tal-ħajja”.
3.Il-Ħaruf tal-Għid:
L-Għid (Eżodu 12:23) huwa tip ċentrali tal-Ewkaristija Divina.Il-ħaruf bla tebgħa,issagrifikat biex isalva l-ewwel imwieled u kkunsmat f’ikla sagra,jipprefigura lil Ġesù bħala l-“Ħaruf ta’ Alla” (Ġwanni 1:29) li s-Sagrifiċċju Tiegħu jsalva l-umanità.Bħala l-Ħaruf il-Ġdid tal-Għid, Kristu jiġi kkunsmat minn dawk li huma salvati.
4. Il-“Ħobż tal-Preżenza” (Ħobż tal-Wirja)
Fl-Eżodu 25:30 insibu il-kmandli tnax-il ħobża jinżammu fuq mejda fit-Tabernaklu bħala offerta lil Alla.Dan il-lehem happãnîm (litteralment “ħobż tal-wiċċ” jew “preżenza”) kien sinjal tal-patt.Kien meqjus bħala offerta qaddisa li kienet tittiekel mill-qassisin (Levitiku 24:5-9) u jipprefigura l-Preżenza reali ta’ Kristu fl-Ewkaristija Divina.
5. It-Todah (Offerta ta’ Ringrazzjament):
It-Todah kien sagrifiċċju ta’ tifħir mill-poplu Lhudi offrut lil Alla talli ġie salvat mill-mewt jew mill-periklu.Kien jinvolvi sagrifiċċju ta’ ħaruf, akkumpanjat minn ħobż u nbid,segwit minn ikla kondiviża.L-Ewkaristija Divina tfisser u tissarraf bħala “ringrazzjament”, u l-Ewkaristija hija t-todah jew sagrifiċċju ta’ tifħir aħħari,fejn is-salvati (l-umanità) jieħdu sehem fis-sagrifiċċju tas-Salvatur.
6. Is-Siġra tal-Ħajja:
Fil-Ġnien tal-Eden,is-Siġra tal-Ħajja tirrappreżenta l-ħajja ta’ dejjem, li ntilfet għall-umanità minħabba d-diżubbidjenza tal-ikel mis-Siġra tal-Għarfien tat-Tajjeb u l-Ħażin.L-Ewkaristija Divina hija meqjusa bħala l-frott tas-Siġra l-ġdida tal-Ħajja (is-Salib),li taġixxi bħala “mediċina tal-immortalità” li tirrestawra d-dħul għall-ħajja ta’ dejjem.
7. Id-Demm tal-Patt (Eżodu 24):
Meta Mosè ssiġilla l-Patt il-Qadim ma’ Iżrael hu raxx id-demm tal-annimali ssagrifikati fuq in-nies,u ddikjara, “Dan hu d-demm tal–patt” (Eżodu 24:8).Ġesù juża kliem kważi identiku biex jistabbilixxi l-Patt il-Ġdid fid-Demm Tiegħu stess fl-Aħħar Ċena (Luqa 22:20).
8. Il-Ħobż tal-Vjaġġ ta’ Elija:
Fl-1 Slaten 19,anġlu jipprovdi lil Elija bil-ħobż fid-deżert biex isostnih għall-vjaġġ tiegħu lejn il-Muntanja Horeb.Dal-ħobż hu meqjus bħala prefigurazzjoni tal-Ewkaristija Divina li tipprovdi saħħa għall-vjaġġ spiritwali.
9. Is-Sagrifiċċju ta’ Iżakk:
Fil-Ġenesi 22,naqrawl-offerta ta’ Abraham ta’ ibnu Iżakk,li ġarr l-injam għas-sagrifiċċju,tipprefigura s-sagrifiċċju ta’ Kristu,l-Iben ta’ Alla,li ġarr l-injam tas-Salib.Alla li jipprovdi muntun minflok Iżakk jipprefigura lil Alla li jipprovdi lil Ġesù bħala l-Ħaruf.
10. Il-Profezija ta’ Malakija:
Malakija 1:11 ibassar li “mit-tlugħ tax-xemx sa nżulha… f’kull post jiġi offrut inċens lil Ismi, u offerta safja.” Dil-profezija titqies bħala prefigurazzjoni tas-sagrifiċċju universali u ta’ kuljum tal-Quddiesa.
Nota: l-Mirakli fit-Testment il-Qadim jissejħu “Mirakli Ewkaristiċi” f’sens tipoloġiku jew prefigurattiv.Filwaqt li mhumiex Ostji kkonsagrati litterali li nbidlu f’tessut uman (bħal fil-Mirakli Ewkaristiċi approvati mill-Knisja Kattolika u li qrajna dwarhom f’dis-sensiela),imma huma kkunsidrati bħala sinjali divini li pprevedew,antiċipaw u ppuntaw lejn ir-realtà tal-Ewkaristija Divina mwaqqfa minn Ġesù.
Dawn il-mirakli jissejħu “Ewkaristiċi” għax jinvolvu lil Alla li jipprovdi ikel sopranaturali lill-poplu Tiegħu,“preżentazzjoni minn qabel” tas-Sagrifiċċju ta’ Kristu,u prefigurazzjoni Divina tal-Preżenza reali ta’ Kristu fil-ħobż u l-inbid.