Vanġelu (Lq 19, 9-14): Din parabbola għal dawk li jaħsbu li huma tant ġusti li jistgħu imaqdru ‘l-oħrajn; jiġifieri, hija għal dawk li jemmnu, u fosthom jista’ jkun hemm xi wħud minna. Dawn ippreżentati mill-Fariżew .
1. Ġesu’ inkwetat fuq il-ħmira (żgħira li mbagħad tikber) tal-Fariżej li kien hemm periklu li setgħet tidħol fid-dixxipli tiegħu. Allura ried jidentifika x’kienet dil-ħmira biex id-dixxipli ma jiċċappsux minnha. Il-periklu ta’ dil-parabbola hu li mill-ewwel aħna nidentifikaw ruħna mal-Pubblikan. Dan kien ħalliel, imma ddispjaċieh talli għamel u qed jistqarr dan fit-tempju. Naraw lill-Fariżew antipatiku, supperv, prużuntuż, ipokrita. Is-simpatija tagħna tmur mill-ewwel għall-Pubblikan. Nagħmlu ħażin jekk noħorġu mill-knisja u dil-parabbola ma nħalluhiex tmissilna qalbna għax ngħidu: “Jien bħall-Pubblikan; għamilt xi dnubiet imma qerrejthom, nisma’ l-quddies, nitlob, eċċ mela jien qiegħed orrajt.” Din il-parabbola għall-Fariżej, iżda tista’ tkun għalina wkoll. Anki aħna għandna bżonn nippurifikaw ruħna mill-ħmira tagħhom għax perikuluża. “Għidli kif titlob u ngħidlek x’int.”
2. Parabbola: Għandna konfront bejn żewġ modi kif titlob. Il-Pubblikan u l-Fariżew jirrappreżentaw iż-żewġ opposti tas-soċjeta’ reliġjuża ta’ Israel. It-tnejn marru t-tempju biex jiltaqgħu u jaraw wiċċ Alla. Imma liema wiċċ jaraw kull wieħed minnhom? Tinsewx li anki Pawlu u Nikodemu kienu Fariżej. Il-Fariżew josserva t-Torah bi skruplu kbir. “Wieqaf” – xejn prużunzjoni imma l-qagħda normali għat-talb. Talab mingħajr ma gideb: jirringrazzja ‘l Alla li qed josserva l-liġi u mhux bħal xi nies oħra, ħallelin, żienja, eċċ. Isum darbtejn, it-Tnejn u l-Ġimgħa. Il-Lhud kienu obbligati jsumu għall-festa tal-Kippur, u mħeġġin isumu erba’ darbiet oħra fl-okkażżjoni ta’ xi żventuri li waqgħu fuq Israel, p.e. il-waqa’ ta’ Ġerusalemm. Mela ħames darbiet fis-sena b’kollox; imma dan il-Fariżew isum darbtejn fil-ġimgħa biex ipatti għad-dnubiet tal-Lhud u b’hekk jiskansa li jiġi xi kastig fuqhom. Iħallas id-deċmi mhux biss fuq il-qliegħ, imma fuq kulma kellu. Il-bdiewa kienu jagħtu lill-qassisin 10% tal-ħsad, taż-żjut u tal-ħrief tal-annimali. Kienu jaħbu kemm jistgħu biex jiffrankaw. Għalhekk il-Fariżew qed iħallas aktar milli suppost (qisu impona l-VAT fuqu nnifsu) biex ipatti għad-diżonesta’ tal-oħrajn. S’hawn kien onest, in fatti ma jitlob xejn għalih innifsu. Kien kburi bl-imġieba tiegħu. Mhux dil-kburija hija l-ħmira imma r-rapport żbaljat li l-Fariżew kellu m’Alla. Suppost kellu jirringrazzja ‘l Alla u jagħti l-mertu kollu lil Alla, mhux jieħu l-mertu kollu hu. Dan ir-rapport joħloq konfront ħażin lejn il-bnedmin fejn il-Fariżew jarahom KOLLHA ħżiena, żienja, eċċ. Hekk ma jibqax rapport fratern (lkoll aħwa). Dil-kwalita’ ta’ talb kien aċċettat minn kulħadd bħala korrett. Għalhekk Ġesu’ kien preokkupat li d-dixxipli tiegħu jibqgħu b’dil-mentalita’ rigward it-talb u b’hekk jibqgħu jiddakkru minn dil-ħmira tal-Fariżej. Ġesu’ jkompli: dal-Fariżew talab f’qalbu, i.e. għalih innifsu. Hawn għandna ħjiel ta’ mod ta’ talb mhux korrett, għax għamel lilu nnifsu u mhux lil Alla bħala ċ-ċentru ta’ riferiment. Qed jgħid lil Alla li hu kiseb ħafna merti bil-ħajja tajba li qed jgħix. Qed jagħmel auto-kontemplazzjoni, auto-compiacimento (qed jifraħ bih innifsu u jtaptap fuq spalltu). Imbagħad qal li hu mhux bħall-Pubblikan. Hawn it-talba tiegħu ixxelfet iktar għax turi li ma kellux rapport tajjeb mal-bqija tal-bnedmin, anzi wera ċertu disprezz – kollha ħallelin, rgħiba, eċċ. Għax relazzjoni tajba m’Alla titlob relazzjoni tajba mal-bnedmin. Aħjar kieku qal: “Mulej, jien ferħan għax meta nisma’ lilek u, bid-dawl li tajtni fil-liġi tiegħek, jien ngħix ħajja tajba, u dan kollu mertu tiegħek.” Minn flok talab biex Alla jivverifika li hu miexi sew, qisu Alla xi accountant, mhux Missier, li jikkonfermalu li għandu kollox in regola.
3. Il-Pubblikan: Ħajtu kienet fjask, qabad triq ħażina, fittex biss il-ferħ u sab biss il-pjaċir. Għan-nies kien traditur ta’ Israel, jiġbor it-taxxi għall-Istat. Il-liġi kienet tippermettilu jieħu iktar milli suppost. Mela kien ħalliel awtorizzat. In-nies kienet tobgħod lill-pubblikani għax ħallelin u jikkollaboraw mal-għadu Ruman. Ħadd ma riedhom f’daru, ma kinux isellmulhom, ma kinux jaċċettaw rigali jew self minn għandhom. Ma kinux jixhdu għax mhux emmnuti. Jisfruttaw il-foqra mill-ftit li jkollhom. Skond it-Talmud (lista ta’ liġijiet) biex isalvaw ruħhom riedu jroddu kulma serqu u 20% aktar. Kieku nieqfu hawn kieku nżommu mal-Fariżew, naħseb, għax ħlief id-disprezz lejn ħutu l-bnedmin kien qed jgħix ħajja eżemplari. Imma Ġesu’ jkompli: mhux il-moralita’ tal-Fariżew li qiegħda fid-dubju, imma r-rapport ħażin li kellu m’Alla, kif diġa spjegajna. Mela l-Pubblikan, b’għajnejh lejn l-art, wieqaf ukoll IMMA ‘L BOGĦOD – din turina li kellu rapport kif għandu jkun ma’ Alla. Iħabbat sidru – hawn tfisser qalbu. Għal semita, din kienet tfisser il-fonti tal-għażliet mhux tas-sentimenti. Iħabbat fuq qalbu mela tfisser li jammetti dnubietu u jiddispjaċieh. Irrejalizza li żamm ruħu ‘l bogħod minn Alla; kif ukoll ‘il bogħod mill-ħajja tajba tal-Fariżew. Ħass li mhux dehen jgħolli wiċċu biex jitlob, b’hekk poġġa lilu nnifsu f’pożizzjoni idejali biex jibni rapport kif għandu jkun m’Alla. It-talba tiegħu qasira: “Mulej, ikollok ħniena minni, midneb”. Issa Alla seta’ jerfgħu u jgħollieh viċin tiegħu, jerġa’ jqabbdu t-triq it-tajba, it-triq tal-ferħ. In fatti Ġesu’ jgħid: “Il-Pubblikan mar id-dar iġġustifikat.” Il-Fariżew mar id-dar kif kien qabel. Ma nbidilx. Kulma għamel informa ‘l Alla bil-merti kollha li kellu. Ukoll ħalaq diviżjoni bejn il-ġusti u l-midinbin. Ma ninsewx li l-Lhud kienu jqisu l-ħajja tajba tal-Fariżej bħala l-idejal li kellhom jilħqu. Ġesu’ kien imħasseb li dawk il-Lhud (fosthom l-Appostli) li jsiru Nsara, iġibu magħhom fil-komunita l-ġdida dan ir-rapport żbaljat li kellu l-Fariżew m’Alla. In fatti, x’qal fil-bidu: “Parabbola għal dawk li JAĦSBU li huma ġusti”.
Ref: lachiesa.it / liturgia / omelie / padrefernandoarmellini